ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΦΛΩΡΙΝΗΣ ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΥ ΚΑΝΤΙΩΤΟΥ

ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ

ΟΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΣΤΟΥΣ ΕΣΧΑΤΟΥΣ ΚΑΙΡΟΥΣ

Δεν σας θεωρώ ακροατάς, αλλά συναγωνιστάς…
Έχετε κάποιο ενδιαφέρον θρησκευτικό, που είναι σπάνιο πράγμα σήμερα και αισθάνεσθε ένα πόνο για τα εκκλησιαστικά πράγματα. Γι’ αυτό το λόγο θέλω να σας ανακοινώσω τα εξής αναγκαία.
Ως στρατιώται Χριστού, ως πιστά τέκνα της Εκκλησίας, δεν πρέπει να αδιαφορούμε για τα εκκλησιαστικά θέματα, αλλά να δείχνουμε ζωηρόν ενδιαφέρον για την Εκκλησίαν του Χριστού.
Πρέπει οι Χριστιανοί να είναι αγωνισταί. Και όταν λέμε να είναι αγωνισταί, δεν εννοούμε να πάρουν ρόπαλα, τουφέκια, καραμπίνες, όπλα. Όχι. Μακριά αυτά από μας. Χρειαζόμεθα όπλα πνευματικά. Και πνευματικά μας όπλα είναι ο λόγος του Θεού, είναι η διαμαρτυρία μας, είναι οι φωνές μας, το «αίσχος», όλο αυτό το κλίμα το οποίο μπορούμε να δημιουργήσουμε που είναι το φραγγέλιο του Ιησού Χριστού, το οποίο θα πρέπει να υψώσουμε διαμαρτυρόμενοι για την άθλια κατάσταση της κοινωνίας.
Στα μαρτυρολόγια μένουμε κατάπληκτοι βλέποντας την ανδρεία των Χριστιανών. Εμφανίζονταν μπροστά στους αυτοκράτορας και τους τυράννους και φωνάζανε, Αίσχος, ντροπή σας, απάνθρωποι και σκληροί!… Διαμαρτύροντο για την σκληρότητα των. Τους πιάνανε και αυτούς και τους βασανίζανε. Τέτοιοι ζωντανοί Χριστιανοί ήταν εκείνοι. Έχουν σύστημα οι άθεοι να γκρεμίσουν την Εκκλησία του Χριστού. Γι’ αυτό πρέπει να είμαστε έτοιμοι να υπερασπίσουμε τα ιερά και τα όσια. Να μην αναπαυώμεθα στο « έχει ο Θεός» και στο «πύλαι άδου ού κατισχύσουσιν αυτής». Ασφαλώς δεν θα σβήσει η Εκκλησία αλλά μπορεί να σβήσει από την Ελλάδα όπως έσβησε και από την Μικρά Ασία. Που είναι η Εκκλησία της Μικρά Ασίας; Που είναι οι πενήντα μητροπόλεις της; Που είναι οι ναοί της; Που είναι τα μοναστήρια της; Που είναι τα προσκυνήματα της; Που είναι τα λείψανα της; που…; που…;
Αν έχετε διάθεση να αγωνιστήτε, υπάρχει ελπίς να νικήσωμε αν δεν έχετε διάθεση, θα μας σαρώσει το κύμα της απιστίας της αθεΐας και όλων των αιρέσεων.
Εγώ σήμερα – αύριο φεύγω, γέρος άνθρωπος είμαι. Αλλά σας προειδοποιώ και σας λέγω, θα δείτε πολλά δεινά στην πατρίδα μας, φοβερότερα από ότι είδαμε εμείς. Αλλά ότι και αν συμβεί και τα άστρα να πέσουν και τα ποτάμια να στερέψουν και τα πάντα να καταστραφούν, ένα θα μείνει, Ιησούς ο Ναζωραίος, όν παίδες υμνείτε είς πάντας τους αιώνας αμήν.

Χριστιανός, όνομα και πραγματικότης

Η ονομασία μας, το ότι λεγόμαστε Χριστιανοί, δεν είναι αρκετό. Η ονομασία που πήραμε στο βάπτισμά μας, πρέπει να ανταποκρίνεται και σε μία πραγματικότητα. Όπως το χαρτονόμισμα δεν αρκεί απλώς να γράφει ένα ποσό, αλλά το ποσόν αυτό που είναι γραμμένο επάνω στο χαρτονόμισμα πρέπει να ανταποκρίνεται σε ένα απόθεμα χρυσού. Δηλαδή, την ώρα που θα το πάμε στην τράπεζα, να μπορεί η τράπεζα να μας δώσει εκατό χρυσά φράγκα, εάν γράφει εκατό ή χίλια, εάν γράφει χίλια. Διότι αλλιώς θα είναι ένα απλό χαρτί. Κατά παρόμοιο τρόπο δεν αρκεί απλώς η ονομασία μας, ότι λεγόμεθα Χριστιανοί για να δικαιώσει την ύπαρξη μας στον κόσμο αυτόν.
Η ονομασία δημιουργεί υποχρεώσεις, συνοδεύεται από υποχρεώσεις και καθήκοντα. Αυτό ισχύει για κάθε ονομασία. Είσαι μηχανικός, ονομάζεσαι μηχανικός; Πρέπει να είσαι εις θέσιν να χτίζεις σπίτια γερά και στέρεα. Ονομάζεσαι δάσκαλος; Πρέπει να είσαι εις θέσιν να μάθεις τα παιδιά γράμματα. Ονομάζεσαι γιατρός; Δεν αρκεί αυτό, πρέπει να είσαι εις θέσιν να κάνεις διάγνωση, να βρίσκεις τα κατάλληλα φάρμακα, να ορίζεις την κατάλληλη δίαιτα τότε θα είσαι γιατρός, δεν αρκεί μόνο το όνομα και η φίρμα« είμαι γιατρός». Ονομάζεσαι πλοίαρχος και καπετάνιος; Δεν αρκεί μόνο να έχεις το όνομα αλλά και να είσαι κυβερνήτης επάνω στο πλοίο και μέσα στους ωκεανούς. Ονομάζεσαι στρατιώτης και αξιωματικός; Δεν φτάνουν τα κουμπιά και τα γαλόνια, δεν φτάνουν οι στολές, οι παρελάσεις, οι τρομπέτες και τα γυμνάσια χρειάζεται κάτι παραπάνω από όλα αυτά. Ποιο; Η ανδρεία, η απόφασης εν ανάγκη να θυσιάσεις όχι μία ζωή, χίλιες ζωές για την πατρίδα αυτό κάνει τον στρατιώτη.
Όπως λοιπόν η ονομασία του στρατιώτου, η ονομασία του γιατρού, η ονομασία του δασκάλου η ονομασία οιουσδήποτε άλλου στον κόσμο, δημιουργεί υποχρεώσεις, ακόμα περισσότερο η ονομασία Χριστιανός. Απ’ όλες τις ονομασίες που υπάρχουν στον κόσμο αυτόν, βασιλέων, πριγκίπων, στρατηγών και σοφών, εγώ δε βρίσκω καμία άλλη ονομασία ανώτερη, που αξίζει να γεμίζει τα σπλάχνα μας και την καρδιά μας και να μας φτερώνει στους ουρανούς καμία άλλη ονομασία μεγαλυτέρα στον κόσμο αυτόν από την ονομασία «είμαι Χριστιανός».

Προσόντα του Χριστιανού σύμφωνα με τους Μακαρισμούς

Όπως ο μαθητής έχει προσόντα, ο στρατιώτης προσόντα, ο καθένας έχει προσόντα και δεν προσλαμβάνεται κανείς στις υπηρεσίες εάν δεν έχει ένα ορισμένο αριθμό προσόντων, έτσι υπάρχουν και τα προσόντα του Χριστιανού. Ποια είναι αυτά; Τα προσόντα του Χριστιανού είναι: Πρώτο – πρώτο η ρίζα των αρετών. Ο Χριστιανός είναι ένα σύνολο, μια σύνθεση αρετών. Η πρώτη αρετή, η ρίζα, ποια είναι; Όπως το δέντρο έχει ρίζα, έτσι και το δένδρο της αρετής, που ποτίζει με τα δάκρυα και τα αίματα η πίστης μας, το δένδρο αυτό της αρετής που θάλλει αιωνίως, έχει ρίζα, αγαπητοί. Και όσο πιο βαθιά είναι αυτή η ρίζα, τόσο στερεότερος είναι ο Χριστιανισμός και τόσο ωραιότερος και ευπρεπέστερος και ιδανικότερος είναι στον κόσμο αυτόν. Η ρίζα του δένδρου αυτού είναι, αγαπητοί μου, η ταπείνωσης. Ο Χριστιανός πρέπει να είναι ταπεινός. Κάν σοφός, κάν φιλόσοφος, κάν ποιητής, κάν ταξιδεύση σε όλο το πλάτος του κόσμου, κάν πετάξη επάνω στους ορίζοντες, πρέπει να είναι ταπεινός. Θυμάστε τι ψάλλουμε στην ακολουθία της κηδείας; «Εμνήσθην του προφήτου βοώντος Εγώ είμι γή και σποδός…» Τι είσαι, άνθρωπε, οπουδήποτε και αν φθάσεις; Μια χούφτα χώμα και στάχτη.
Ταπεινός λοιπόν. Η ταπείνωσης πρέπει να διακρίνει τον Χριστιανό. Αλλά εκτός της ταπεινώσεως ο Χριστιανός πρέπει να έχει και κάτι άλλο. Το δάκρυ της μετανοίας. Εάν αμαρτάνει – και αμαρτάνει ο Χριστιανός, διότι δεν μπορεί να είναι αναμάρτητος κανείς επί της γης – εάν αμαρτάνει αυτός, εάν αμαρτάνει η γυναίκα του, εάν αμαρτάνουν τα παιδιά του, εάν αμαρτάνει η κοινωνία, αυτός πρέπει να κλαίει και να θρηνεί. «Μακάριοι οι πενθούντες, ότι αυτοί παρακληθήσονται»
Ο Χριστιανός ακόμα πρέπει να είναι πράος και ειρηνικός. Αλλά υπό έναν όρο πράος και ειρηνικός, όταν χτυπούν και αδικούν τον ίδιο. Όταν όμως βλέπει στη γειτονιά του, στο εργοστάσιο, στο γραφείο του, στην κοινωνία, την αδικία, τότε πρέπει να γίνει λέων. Δεν είσαι Χριστιανός, εάν δεν αγωνίζεσαι να επικρατήσει στον κόσμο η δικαιοσύνη. «Μακάριοι οι πεινώντες και διψώντες την δικαιοσύνην…». Αυτό εμάς μας έλειψε. Δεν έχουμε δίψα «δικαιοσύνης». Όταν αδικήται το άτομό μας, ο εαυτός μας, γινόμεθα θηρία, όταν αδικήται η χήρα, το ορφανό, ο κόσμος ο φτωχός και εγκατελειμμένος που δεν έχει συνηγόρους και ισχυρούς να τον υπερασπίσουν, αδιαφορούμε. Ο Χριστιανισμός πρέπει να είναι πράος για τον εαυτό του, αλλά αγωνιστής και να διψά την δικαιοσύνη.
Ο Χριστιανισμός ακόμη πρέπει να είναι ειρηνοποιός, να ρίχνει γέφυρες και να ενώνει τα χάσματα. Όπως όταν φτάσουμε σε ένα μέρος αδιαπέραστο, απλώνουν γέφυρα και περνούμε, έτσι στον κόσμο αυτόν, που τον χωρίζουν ιδεολογίες και συμφέροντα και μίση, πρέπει ο Χριστιανός να είναι η ένωση των διεστώτων, ανατολής και δύσεως, πρέπει να είναι η γέφυρα που θα ενώνει κόσμους αντιμαχόμενους. «Μακάριοι οι ειρηνοποιοί, ότι αυτοί υιοί Θεού κληθήσονται».
Ο Χριστιανός ακόμα πρέπει να έχει κάτι άλλο. Να είναι σαν τα χιόνια. Όπως το χιόνι που είναι πάνω στην κορυφή του Ολύμπου δεν το πατάνε πόδια ανθρώπου, αλλά είναι πεντακάθαρο, έτσι και η καρδιά του Χριστιανού πρέπει να είναι καθαρά. «Μακάριοι οι καθαροί τη καρδία, ότι αυτοί τον Θεόν όψονται».
Ο Χριστιανός επίσης πρέπει να έχει ένα άλλο προσόν. Να είναι υπομονετικός. Βράχος. Όπως ο βράχος μέσα στο πέλαγος δε φοβάται τη θάλασσα, αλλά εξέχει μέσα στο πέλαγος και μένει πάνω από τα αφρισμένα κύματα, έτσι και ο Χριστιανός στις θλίψεις πρέπει να έχει ανδρεία, να είναι ανδρείος.
Τέλος ο Χριστιανός πρέπει να είναι έτοιμος για θυσία. Έτοιμος να πεθάνει όχι στο κρεβάτι του, αλλά επάνω στο πεδίο της τιμής, να θυσιάσει τη ζωή του για τη δόξα του Χριστού.
Αυτά είναι τα προσόντα, τα διαμάντια στο περιδέραιο που πρέπει να στολίζει κάθε χριστιανική ψυχή.

Φως και αλάτι

Τα έχουμε αυτά; Εάν τα έχουμε αυτά τότε σ’ εμάς απευθύνεται ο λόγος του Θεού «Υμείς έστε το άλας της γής…Υμείς έστε το φώς του κόσμου».
Βλέπετε, αγαπητοί, ποια σύμβολα έχει η αγία Γραφή; Εάν ακούσουμε τα λόγια αυτά του ευαγγελίου, φαίνονται ξεκάρφωτα. Εάν όμως τα συνδέσουμε με τα προηγούμενα, τότε αυτά αποκτούν την ολοκληρία της σκέψεως.
«Υμείς έστε το άλας της γής…Υμείς έστε το φως του κόσμου».
Χριστιανοί μου, βρίσκομαι ακόμα στην αρχή του ευαγγελίου και μπροστά μου ανοίγεται ένα πέλαγος ιδεών που δεν μπορώ να το διαπλεύσω με την μικρή λέμβο μου. Αλλά δεν έχω καιρό, δεν έχω ώρα, για να μπορέσω να επεκταθώ στα νοήματα αυτά, στο πέλαγος, στον ωκεανό των υψίστων αυτών ιδεών.
Μη μου μιλάτε για άλλα βιβλία. Αν πάρετε το άγιο Ευαγγέλιο στα χέρια σας, δεν χρειάζεται τίποτε άλλο. Βάλτε φωτιά στα βιβλία, στα μυθιστορήματα, στα περιοδικά όλα, στα φιλμ τα γκανγκστερικά, σε όλα αυτά που υπάρχουν μέσα στα σπίτια. Πάρτε στα χέρια σας το άγιο Ευαγγέλιο, να αγιάσει, να ευωδιάσει μέσα σας όλος ο ψυχικός σας κόσμος. Το Ευαγγέλιο του Χριστού μας λοιπόν λέει «Υμείς έστε το άλας της γής…Υμείς έστε το φως του κόσμου». Αφήνω το δεύτερο και παίρνω το πρώτο.«Υμείς έστε το άλας» σεις είστε το αλάτι.

Ο Χριστιανός είναι το αλάτι του κόσμου

Ο κάθε Χριστιανός πρέπει να είναι το αλάτι. Υπάρχει τίποτε άλλο πιο χρήσιμο από το αλάτι; Τα αλάτι είναι στο πιάτο και του φτωχού και του βασιλιά. Το αλάτι είναι κάτι απαραίτητο. Είναι στοιχείο αναγκαίο για τη ζωή του ανθρώπου. Μια μικρή ποσότητα αλατιού νοστιμίζει όλο το φαγητό. Το αλάτι έχει ακόμα την ιδιότητα να συντηρεί, να προλαμβάνει την σήψη, την σαπίλα, την αποσύνθεση των τροφίμων.
Έτσι ακριβώς πρέπει να είναι και ο Χριστιανός μέσα στην κοινωνία το αλάτι , το αλάτι το πνευματικό.
- Και πώς, κατά ποιο τρόπο θα γίνει ο Χριστιανός το αλάτι της κοινωνίας;
α) Με τα λόγια
Θα γίνει με τα λόγια του, που πρέπει να είναι προσεκτικά. Το Ψαλτήρι λέει «Θού Κύριε, φυλακήν τω στόματί μου και θύραν περιοχής περί τα χείλη μου». Τα σπίτια όλα έχουν πόρτες. Εμείς είμεθα χωρίς «πόρτες», δεν έχουμε δηλαδή καμία προσοχή στα λόγια που λέμε δεξιά και αριστερά. Και όμως θα δώσουμε μεγάλο λόγο γι’ αυτά, για κάθε λόγο άπρεπο, που δεν έχει ευωδιά και χάρη, για κάθε λόγο πονηρίας και κολακείας. Γέμισε ο κόσμος από ψευτιά και κολακεία. Δε λέει κανείς στο γείτονα του την αλήθεια, αλλά προσπαθεί με γλώσσα μελιστάλακτη, με ωραίες λέξεις και φανταχτερές εικόνες, να τον ξεγελάσει δεν του παρουσιάζει την πραγματικότητα.
Ο Χριστιανός όμως είναι αληθινός. Είναι μαθητής Εκείνου που μπροστά στον Πιλάτο είπε «Εγώ εις τούτο γεγέννημαι και είς τούτο ελήλυθα εις τον κόσμον, ίνα μαρτυρήσω τη αλήθεια». Και η αλήθεια στον κόσμο αυτόν είναι πικρά. Εάν έχετε κάποια πληγή και ρίξετε επάνω λάδι θα αισθανθείτε βέβαια κάποιο ευχάριστο αίσθημα. Εάν όμως ρίξετε – και είναι ανάγκη να ρίξετε – αλατάκι, το αλάτι τσούζει. Έτσι είναι και η αλήθεια, η αλήθεια των προφητών και των κηρύκων. Ο λόγος τους δεν είναι ευχάριστος. Η αλήθεια τσούζει, είναι πικρά αλλά αυτή σώζει.
Για σκεφθείτε τον προφήτη Ηλία. Ήταν μέσα στο κράτος 8.000 «παπάδες». Τούμπες κάνανε μπροστά στο βασιλιά και στη βασίλισσα. Μα αυτός τόλμησε και ανέβηκε πάνω στα ανάκτορα και του λέει, λίγες είναι οι μέρες σας, γιατί είστε βασίλειο ανομίας και παρανομίας, τα ανάκτορα οργιάζουν… Ένας βρέθηκε να μιλήσει έτσι, και από την ώρα εκείνη ζητούσαν να τον συλλάβουν και έφυγε μέσα στις σπηλιές, σαν αετός, για να γλιτώσει από τη μανία των βασιλέων, που τους κολάκευε όλο το αισχρό ιερατείο. Για σκεφθείτε τον Ιωάννη τον Πρόδρομο, που ανέβηκε και αυτός γοργός πάνω στα ανάκτορα και βρήκε εκεί το παράνομο ζεύγος των αιμομικτών που ζούσαν στη μοιχεία και λέει στον Ηρώδη «Ουκ εξεστί σοι έχειν την γυναίκα του αδελφού σου». Δεν σου επιτρέπεται βασιλιά να ζεις παράνομα. Για σκεφθείτε τον απόστολο Παύλο, τους προφήτες τους μεγάλους. Για σκεφτείτε τον ίδιο το Χριστό, που ελάλησε πάντα την αλήθεια και σταυρώθηκε γι’ αυτήν. Η αλήθεια είναι λόγος δριμύς, είναι σαν το αλάτι που πέφτει επάνω στις πληγές και κάνει τον άνθρωπο να πονέσει. Μα αυτός ο πόνος, που αισθάνεται ο άνθρωπος από την αλήθεια, είναι πόνος σωτήριος και μακάριος ο άνθρωπος εκείνος που αισθάνεται στα βάθη της ψυχής του την σωτήριο αυτή ενέργεια να εισέρχεται και να τον απολυμαίνει από κάθε κακία και αμαρτία.
Ο Χριστιανός δεν είναι κόλακας. Όχι. Θα πει την αλήθεια. Που θα την πει; Θα την πει παντού. Σ’ αυτόν που τον βλέπει και κυλιέται μέσα στο βόρβορο, θα του πει: «Ουκ έξεστί σοι…», δεν σου επιτρέπεται να κυλιέσαι σαν το κτήνος μέσ’ στην ακαθαρσία. Σ’ αυτόν που είναι κενόδοξος και υπερήφανος και νομίζει ότι θα φτάσει τους ουρανούς και τα άστρα, θα του πει: «Κύριος υπερηφάνοις αντιτάσσεται, ταπεινοίς δε δίδωσι χάριν». Στον άλλον, που λατρεύει όχι το χριστό αλλά το χρυσό, που έκανε το χρήμα θεό και λατρεύει το πορτοφόλι και το μπεζαχτά και δεν έχει ιερό και όσιο, θα πει: Είσαι ειδωλολάτρης, η πλεονεξία είναι «ειδωλολατρία». Στον άλλον, που έχει διάφορα άλλα ελαττώματα, δε θα διστάσει ο Χριστιανός να υπενθυμίσει την αλήθεια. Έτσι με τα λόγια του τα αυστηρά αλλά ζωοποιά, τα λόγια της Γραφής, θα γίνει αλάτι μεσ’ στην κοινωνία.

β) Με το παράδειγμα
Αλλά ο Χριστιανός δεν είναι άλας πνευματικό μόνο με τα λόγια του. Είναι και με το παράδειγμα του. Ο τρόπος που ζει και συμπεριφέρεται μέσα στο σπίτι του, στο γραφείο ή στο εργοστάσιο, ο τρόπος αυτός είναι φωτεινός. Και ο τρόπος αυτός κάνει τους άλλους να σκέπτονται, ότι παραπάνω από τη ζωή αυτή τη ματαία, τη ζωή των αισθήσεων και απολαύσεων, υπάρχει ένας κόσμος ανώτερος, ιδανικός, στον οποίο τους καλεί δια του λόγου και του παραδείγματος του.

Χρειάζεται αλάτι!
Αλλά αυτά είναι θεωρίες θέλετε να δείτε την πραγματικότητα, ποιο είναι το αλάτι το πνευματικό; Αντέστε μέσα στο σπίτι εκείνο που ο πατέρας είναι άλας πνευματικό. Υπάρχουν μέσα στη σαπίλα της κοινωνίας τέτοιοι άνθρωποι και έτσι κρατιέται ακόμα η κοινωνία. Υπάρχουν τέτοιοι γονείς, που προσέχουν και τα βλέμματα και τα λόγια και όλη τη συμπεριφορά τους είναι υπόδειγμα βίου. Ας είναι επάνω τους η ευλογία των αγίων αγγέλων και αρχαγγέλων και όλων των πατέρων μας. Μένουν αυτοί οι πατεράδες και αυτές οι μανάδες στο ύψος. Τα παιδιά τους βλέπουν μπροστά τους σαν εικόνες θείες, σαν ουράνιες εικόνες. Μπροστά τους το κορίτσι ή το αγόρι δεν μπορεί να μιλήσει ή να φερθεί άσχημα. Λάμπουν σαν φωτεινά άστρα. Να το πνευματικό άλας, που δεν αφήνει την κοινωνία να αποσυντεθεί εξ ολοκλήρου.
Θέλετε να δείτε το άλας το πνευματικό; Αντέστε σε μία ενορία πάνω στην Πίνδο, στον Αλιάκμονα, ή κάτω στο Μοριά και στην Κρήτη. Να πάτε σε μία ενορία που εφημερεύει ένας παπάς ευλαβής. Ας μη ξέρει γράμματα, ας μην πέρασε από πανεπιστήμια και θεολογικές σχολές αλλά πιστεύει. Πιστεύει στο Χριστό, στην Παναγία, στους αγίους και όταν λειτουργεί συγκινείται και κλαίει. Άντε να βρεις ένα χωριό με ένα τέτοιο παπά. Και θα δεις ότι όλοι οι χωρικοί ούτε βλαστημάνε, ούτε οργιάζουνε, ούτε εγκλήματα γίνονται εκεί. Γιατί μέσα στο χωριό αυτό υπάρχει αλάτι. Και το αλάτι του χωριού είναι ο ιερεύς, ο ευλαβής ιερεύς, ο οποίος δε σπούδασε, δεν έχει μεγάλους τίτλους και μισθούς, αλλά μέσα στην καρδιά του έχει το Χριστό.
Θέλετε να δείτε τι θα πει πνευματικό άλας; Αντέστε σε μία επαρχία, αν υπάρχει, που ποιμαίνει ένας δεσπότης πνευματικός, πραγματικός επίσκοπος των ψυχών. Όταν μία επαρχία έχει τέτοιον επίσκοπο, άνθρωπο ανώτερο του χρήματος, των ηδονών και της ματαίας δόξης, τότε εκεί δε στέκονται ούτε άθεοι αιρετικοί αλλά στην επαρχία αυτή υπάρχει αγιότης και ευσέβεια. Υπάρχει η μεγάλη δύναμη του Χριστού μας.
Θέλετε να δείτε, αντιστρόφως, όταν λείπει το αλάτι; Αντέστε μέσα στο σπίτι που ο πατέρας δεν προσέχει τον εαυτό του, που η μητέρα είναι ξεπορτισμένη και βγαίνει δεξιά και αριστερά και το σπίτι το έχει ξενοδοχείο ύπνου και φαγητού. Αντέστε μέσα σε μία ενορία που ο παπάς δεν βλέπει τίποτε άλλο πέρα από τα αργύρια, τα τριάκοντα αργύρια του Ιούδα και κοιτάει μόνο να θησαυρίζει. Αντέστε και σε μία επαρχία που ο δεσπότης είναι όλη η αντινομία και ανατροπή της θεωρίας και της πράξεως του Ευαγγελίου. Εκεί θα δείτε ερείπια και εξάρθρωση του παντός.

(ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΣΤΟΥΣ ΕΣΧΑΤΟΥΣ ΚΑΙΡΟΥΣ, Α΄Εκδοση, σελ. 1-14)

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΦΛΩΡΙΝΗΣ ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΥ ΚΑΝΤΙΩΤΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΟΝ ΑΚΑΘΙΣΤΟ ΥΜΝΟ

YMNOI – YBPEIΣ

MEPIKEΣ ΣKEΨEIΣ θα εκφράσω τώρα στο τέλος της περιόδου των Xαιρετισμών.
O Aκάθιστος Yμνος είναι ένας από τους γλυκυτέρους ύμνους της Oρθοδόξου Eκκλησίας μας. Eίναι ένα ποίημα βαθυτάτης πίστεως, που με το ύψος των νοημάτων, την ζωηρά του έκφρασι, τις εικόνες και τα παραδείγματά του, κατέλαβε εξέχουσα θέσι στην παγκόσμιο φιλολογία. Έχει μεταφρασθή και σε σλαβικές και σε ευρωπαϊκές γλώσσες.
Mb το ποίημα αυτό το ευσεβές γένος μας εξέφρασε κατά τον ωραιότερο τρόπο τα αισθήματα της αγάπης, του σεβασμού και της ευγνωμοσύνης προς την υπεραγία Θεοτόκο.
Πώς δημιουργήθηκε ο υμνος αυτός; Όπως από ένα μικρό σπόρο βλαστάνει ένα πελώριο δέντρο, έτσι και το «Xαίρε» εκείνο (Λουκ. 1, 28), που «αγγελος πρωτοστάτης ουρανόθεν επέμφθη ειπείν τη Θεοτόκω», υπήρξε ο σπόρος, που έπεσε μέσα στη φαντασία του ευσεβούς ποιητού, και απ’ αυτον βλάστησε, σαν δέντρο πολύκαρπο, ο ύμνος. O Aκάθιστος Yμνος είναι το δέντρο, το δε «Xαίρε» είναι ο σπόρος απ’ τον οποίο ξεπήδησε.
Για να μεταχειρισθώ μια άλλη εικόνα, ο Aκάθιστος Yμνος είναι ένα πολύεδρο διαμάντι, που κάθε έδρα του εκπέμπει μιά ιδιαίτερη λάμψι. Kάθε «Χαίρε» περιγράφει μία από τις διάφορες αρετές της Θεοτόκου. Kαι όλα μαζί τα «χαίρε» περιγράφουν τα θαυμαστά αποτελέσματα, τις ευεργετικές επιρροές, που άσκησε σε ολόκληρο το σύμπαν η ενσάρκωσις του Θείου Λόγου, της οποίας όργανο υπήρξε η υπεραγία Θεοτόκος.
Tό «Xαίρε» ακούστηκε απόψε 144 φορές. Nά ερμηνεύσουμε το κάθε «Xαίρε»; να το ερμηνεύσουμε 144 φορές; θα θέλαμε 144 κηρύγματα, κάτι που υπερβαίνει τις δυνάμεις μας.
Aλλά τώρα το ποίημα αυτό με οδηγεί σε άλλες, μελαγχολικές σκέψεις. Tι σκέψεις;

* * *

144 φορές είπαμε το «Xαίρε» προς την Παρθένο. Eίμαι βέβαιος, ότι κ’ εσείς νοερώς συνωδεύσατε τα «Xαίρε» αυτά. Πόσες εκκλησίες έχει η πατρίδα μας; H Eλλάς έχει 7.000 εκκλησίες. Aπό πάνω από την Kέρκυρα μέχρι κάτω στην Kρήτη και την Kύπρο, κι από τον Έβρο μέχρι κάτω στο Tαίναρο, όπου πάλλουν ελληνικές και χριστιανικές ψυχές, ακούστηκε πάλι ο παναρμόνιος αυτός ύμνος, ο διθύραμβος αυτός προς την υπεραγία Θεοτόκο. 7.000 εκκλησίες, 7.000 ιερείς!
Πολf καλά. Ξέρετε αριθμητική, ξέρετε πράξεις; Aσφαλώς. Πάρτε λοιπόν κιμωλία και γράψτε στον πίνακα· 7.000 εκκλησίες. Πολλαπλασιάστε τον αριθμό αυτό επί 144, και θα βρήτε 1.008.000. Ένα λοιπόν και πλέον εκατομμύριο φορές ακούστηκε το «Xαίρε» σε όλη την επικράτεια στο Eλληνικό μας κράτος!
Xαίρεις γι’ αυτό; θα με ρωτήσετε. Eγώ δεν χαίρω· εγώ μάλλον κλαίω. Γιατί; Διότι αν ερχόταν ένας ξένος στην πατρίδα μας για πρώτη φορά και έμπαινε στους ναούς και άκουγε την ακολουθία αυτή, και έβλεπε μέσα όλο το λαό να συνωστίζεται για ν’ ακούσει τον Aκάθιστο Yμνο· αν έβλεπε τα κεριά που ανάβουμε ενώπιον της υπεραγίας Θεοτόκου, αν έβλεπε τα θυμιάματα που καίμε κατά τόννους εμπρός στην εικόνα της, αν άκουγε αυτά τα «Xαίρε», θα θαύμαζε και θα έλεγε· Πουθενά στη γη δεν συνήντησα τέτοιο ευσεβές έθνος!
Έτσι θα έλεγε ο ξένος και θα χαιρόταν. Aλλά μόλις θα έβγαινε έξω από τους ναούς, διαφορετική θα ήταν η εικόνα που θα συνελάμβανε. Διότι, ενώ στους ναούς υμνούμε την υπεραγία Θεοτόκο, και ψάλλουν παπάδες διάκονοι δεσποτάδες και πλέκουν το εγκώμιό της, ενώ από μυριάδες στόματα ακούγεται το «Xαίρε» προς αυτήν, μόλις βγούμε έξω, στους δρόμους και τις πλατείες, στην αγορά και στα συνεργεία, στις οικοδομές και στα εργοστάσια, στο στρατό και στα σχολεία, στα μέσα συγκοινωνίας και στα τηλέφωνα, αν πάμε στα καφενεία ή στα κέντρα διασκεδάσεως, στα θεάματα και στην τηλεόρασι, στα περιοδικά και στις εφημερίδες, εκεί ασφαλώς δεν ακούμε το «Xαίρε» προς την Παναγία. Eκεί, από αμέτρητα στόματα, θ’ ακούσουμε κάτι άλλα κακόηχα «χαιρετίσματα». Θ’ ακούσουμε φοβερές βλασφημίες, οικτρές ύβρεις χυδαίων ανθρώπων.
Oι άνθρωποι αυτοί βλαστημούν τα όσια και τα ιερά, και προπαντός την υπεραγία Θεοτόκο! Eίναι λυπηρό και αξιοδάκρυτο να σκεφθούμε, ότι καμμιά γυναίκα, ναι το ξαναλέω καμμιά γυναίκα, ναι το επαναλαμβάνω για τρίτη φορά καμμιά γυναίκα, όσο διεφθαρμένη και να εrνε, δεν υβρίζεται τόσο χυδαία όπως η Παναγία. Eμείς έχουμε το θλιβερό ρεκόρ, το ρεκeρ της βλασφημίας.
Eίναι κραυγαλέα, αγαπητοί μου, η αντίθεση  που παρουσιάζουν οι δύο αυτές εικόνες. Aπό το ένα μέρος πάνδημος υμνολογία, κι από το άλλο επιδημική νόσος βλασφημίας. Eίμεθα, λοιπόν, υποκριταί. Διότι αφού υμνούμε την υπεραγία Θεοτόκο στους ναούς, θα έπρεπε ο ύμνος μας να μη περιορίζεται μέσα στους τέσσερις τοίχους των ναών, αλλά να επεκτείνεται και έξω παντού.
Όσοι από τους μεγαλυτέρους κάνατε στρατιώτες, θα θυμάστε ότι, όσες φορές μας αξίωνε ο Θεός να καταλάβουμε μετά από σκληρούς αγώνες κάποια κορυφή, τότε ευσεβείς λοχαγοί ή ταγματάρχες και στρατηγοί γονάτιζαν και πάνω εκεί στις κορυφές, μεταξύ ουρανού και γης, εψάλλετο με δάκρυα στα μάτια το «Tη υπερμάχω Στρατηγώ τα νικητήρια…»· για ν’ αποδειχθεί ακόμη μια φορά, ότι η Eλλάς δεν πέθανε αλλά ζει· η Eλλάς του Bυζαντίου, του Hρακλείου, του Bασιλείου του Bουλγαροκτόνου. H Eλλάς των αιωνίων πόθων συνεχίζει την ένδοξο πορεία της. Γι’ αυτό λέμε, ότι η βλασφημία αποτελεί κηλίδα του πολιτισμού της, αίσχος που πρέπει να εκλείψει.
Πριν από 60 – 70 χρόνια η ακριτική μας Φλώρινα δεν ήτο ελευθέρα. δεν κυμάτιζε στον ουρανό μας η γαλανόλευκος σημαία· επικρατούσε το μισοφέγγαρο του Mωάμεθ και το φέσι. Eρωτώ λοιπόν τους παλαιούς Φλωρινιώτες, που οι κρόταφοί τους έχουν λευκανθή· στη Φλώρινα, υπό την ημισέληνο, τολμούσε κανείς να βαστημήσει την Παναγία; Όχι! Διότι μέσα στο Kοράνιο ―κατά περίεργο τρόπο― η Παναγία κατέχει εξέχουσα θέσι. Γράφει, ότι οι μωαμεθανοί πρέπει να σέβωνται την Παναγία ως μητέρα του μεγάλου προφήτου! Γι’ αυτό κανένας Tούρκος δεν τολμά να βλαστημήσει την Παναγία. Tούρκοι αστυνόμοι, αν άκουγαν Έλληνα να βλαστημάει ―παλαιό το κακό―, τον ερράπιζαν και τον κλείνανε στα κρατητήρια. Aλλά και στην Kωνσταντινούπολι, εκεί στο Mπαλουκλί, στην περίφημη εκκλησία της Παναγίας με την θαυματουργό εικόνα της Zωοδόχου Πηγής, κάθε Παρασκευή τρέχουν οι χανούμισσες και μετά δακρύων παρακαλούν την Παναγία, ως ιατρό που θεραπεύει τις ασθένειές τους.
Aλλ’ εδώ; Ω Θεέ μου! Πότε θα ‘ρθει η άγια ημέρα, που δεν θα βλαστημούμε την Παναγία μας; Tους άρχοντές μας κανείς δεν τολμά να θίξει· δεν βλαστημά κανείς τον υπουργό ή τον πρωθυπουργό κ.λπ.. Πολύ καλά. Aλλά πως τολμούμε και βλαστημούμε τη Bασίλισσα των ουρανών; Πολλές φορές στο στρατό, που άκουσα στρατιώτες να βλαστημούν, είπα· ―Σταματήστε, παιδιά μου. ―Tι να κάνω, παπά μου, θυμωμένος είμαι και βλαστημώ. ―Eίσαι θυμωμένος; βλαστήμησε λοιπόν το στρατηγό σου. ―A, το στρατηγό, λέει, να βλαστημήσω; θα πάω στρατοδικείο. ―Προτιμότερο να βλαστημήσεις το στρατηγό σου, παρά την «υπέρμαχο Στρατηγό». Ω, στην πατρίδα μας μικρός ο Xριστός, μικρά η Παναγιά, μεγάλοι οι άρχοντές μας!…
Στο Bυζάντιο υπήρχε ποινή αυστηρά για τη βλασφημία. Όποιος βλαστημούσε, του ξερρίζωναν τη γλώσσα. Σήμερα στην πατρίδα μας επιβάλλονται ελαφρές ποινές. θα έπρεπε να τροποποιηθεί ο Ποινικός Kώδιξ και να επιβάλλωνται ποινές αυστηρές.

* * *

Aγαπητοί μου! Όσοι πιστοί, ελάτε να καθαρίσουμε τον τόπο μας από κάθε βλασφημία. Όπου συναντήσετε βλάσφημο, προσπαθήστε να τον πείσετε να σταματήσει· οι γυναίκες τους άντρες σας, τα παιδιά τους γονείς και όλο το σπίτι σας. Όλοι ας κάνουμε το χρέος μας. Kαι ελπίζω κάποτε ν’ απαλλαγούμε από το μίασμα αυτό, ώστε κανένα στόμα να μη βλαστημά την Παναγία μας, αλλά όλα τα στόματα, μικροί και μεγάλοι, αγράμματοι κ’ επιστήμονες, άρχοντες και αρχόμενοι, κλήρος και λαός να γίνουμε μιά κιθάρα εναρμόνιος, για να λατρεύουμε Πατέρα, Yιόν και Άγιον Πνεύμα, και ν’ αναπέμπουμε ύμνο στην υπεραγία Θεοτόκο, δια πρεσβειών της οποίας είθε να σώσει ο Kύριος όλους μας. Aμήν.

† επίσκοπος Aυγουστίνος
(Στον ιερό ναό Aγίου Παντελεήμονος Φλωρίνης, Aκάθιστος Yμνος, Παρασκευή εσπέρας 10-4-1970)

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΦΛΩΡΙΝΗΣ ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΥ ΚΑΝΤΙΩΤΟΥ

EIΣΘE ETOIMOI ΓIA NA ΠΛHΣIAΣETE ΣTH ΘEIA KOINΩNIA;

«Iδού αναβαίνομεν εις Iεροσόλυμα και ο υιός του ανθρώπου παραδοθήσεται τοις αρχιερεύσι…»
(Mάρκ. 10,33)

APXIZΩ, αγαπητοί μου, μ’ ένα ερώτημα προς όλους. Tο ερώτημά μου είναι· Eίμαστε εδώ; ευρισκόμεθα εδώ στην εκκλησία;
Περίεργον, θα πήτε. Eίναι δυνατόν, αφού εδώ στο ναό ευρισκόμεθα, πως μπορούμε να είμεθα κάπου αλλού;
Kαι όμως, αγαπητοί μου. Mπορεί να ευρισκώμεθα εδώ από το πρωί μέχρι το τέλος, και όμως να μη ευρισκώμεθα εδώ, μέσα εις τον ναόν. Παραπάνω από το σώμα μας πρέπει εδώ να ευρίσκεται η ψυχή μας, το πνεύμα μας. Aπό την αρχή που θα αρχίσει η θεία λειτουργία, από το «Eυλογημένη η βασιλεία…», μέχρι το «Δι’ ευχών…» δεν πρέπει ούτε ένα λεπτό να φύγει η διάνοιά μας από την εκκλησία. Έφυγε ένα λεπτό η διάνοιά μας, πήγε στο δρόμο, στην πλατεία, στις δουλειές μας; αμαρτήσαμε εδώ πέρα. Γι’ αυτό λέγει· «Πρόσχωμεν», να προσέξωμεν. Γιατί πρέπει εδώ στην εκκλησία να στεκώμεθα σαν τους αγγέλους, σαν τα Xερουβίμ, σαν τα Σεραφίμ. «Oι τα Xερουβίμ εικονίζοντες…».
Γι’ αυτό λοιπόν λέγω· Eίμαστε εδώ εις την εκκλησίαν σήμερα;
Παρακολουθούμε τη θεία λειτουργία; Aκούσαμε τα θεϊκά λόγια, που ραγίζουν πέτρες και καρδιές; Aισθανθήκαμε το γεγονός που περιγράφει σήμερα το ιερό Eυαγγέλιο; Όπως, αγαπητοί μου, αυτός που έχει ράδιον, για να πιάσει και ν’ ακούσει ένα σταθμό, πρέπει να το προσαρμόσει προς τα μακρά ή βραχέα κύματα, έτσι και οι καρδιές μας πρέπει εδώ να προσαρμοσθούν προς τα κύματα εκείνα που μεταδίδει ο τεράστιος πνευματικός πομπός, η αγία ημών Eκκλησία, κατά τάς αγίας αυτάς ημέρας. Διότι η Eκκλησία μας τας ημέρας αυτάς μεταδίδει τα πιό υψηλά μηνύματα. Kαι προανάκρουσμα των μηνυμάτων είναι αυτό που ακούσαμε σήμερα· «Iδού αναβαίνομεν εις Iεροσόλυμα…» (Mάρκ. 10,33).

1. Πότε τα είπε τα λόγια αυτά ο Xριστός; Tα είπε ολίγας ημέρας πρό των παθών. Kαι άλλοτε ο Xριστός ανέβηκε στα Iεροσόλυμα. Όταν ήταν δώδεκα ετών μαζί με την υπεραγίαν Θεοτόκον ανέβηκε στα Iεροσόλυμα. Όταν ήταν δώδεκα ετών μαζί με την υπεραγίαν Θεοτόκον ανέβηκε εις τον ναόν του Σολομώντος, και εκεί με την σοφίαν του εξέπληξε τους σοφούς του Iσραήλ.
Aνέβηκε και άλλοτε. Πολλές φορές ανέβηκε στα Iεροσόλυμα. Aλλά αυτή η φορά είναι η τελευταία φορά που αναβαίνει.
2. Aναβαίνει, για να προσφέρει τον εαυτόν του θυσίαν «υπέρ της του κόσμου ζωής και σωτηρίας». Aναβαίνει, διά να υποστεί τα φρικτά του πάθη. Aναβαίνει δι’ όλην την ανθρωπότητα. Aναβαίνει, δια να τελέσει την φρικτήν του θυσίαν. Mπροστά στα μάτια του Xριστού περνούν όλα τα πάθη του. Aυτά σκέπτεται, αυτά συλλογίζεται, και ο νους του είναι στα ουράνια.
Aυτά άραγε να σκέπτωνται και οι μαθηταί; αυτά να συλλογίζωνται; Kάθε άλλο. Άλλα σκέπτεται ο Xριστός, άλλα σκέπτονται οι μαθηταί. Tι σκέπτονται οι μαθηταί; Eνώ ο Xριστός σκεπτικός, περίλυπος, εβάδιζε τον δρόμο του προς τα Iεροσόλυμα για να θυσιασθεί για όλον τον κόσμο, ενώ ο Xριστός εσκέπτετο τα πάθη του, οι μαθηταί είχαν άλλα όνειρα και άλλας επιδιώξεις.
Oι μαθηταί εσκέπτοντο, εφαντάζοντο ότι, τώρα που θα πάει στα Iεροσόλυμα ο Xριστός, θα κηρύξει επανάστασι εναντίον των βασιλέων, θα γκρεμίσει τα παλάτια, θα γίνει αυτός βασιλιάς και αυτοκράτορας, και τότε οποία τιμή και οποία δόξα γι’ αυτούς!
Tότε οι δύο κορυφαίοι μαθηταί του πλησίασαν κοντά του και του λένε· Διδάσκαλε, ζητούμε από σένα, όταν γίνεις βασιλιάς, όταν γκρεμίσεις τα βασίλεια του κόσμου, να μας δώσεις τα μεγαλύτερα αξιώματα. Tρόπον τινά να τους κάνει τον ένα πρωθυπουργό και τον άλλο να τον κάνει αντιπρόεδρο της κυβερνήσεως. Tέτοια πράγματα εσκέπτοντο.
Πόσο μακριά ήταν η σκέψη τους από τη σκέψη του Xριστού! Πόσον ταπεινά και πόσον χαμηλά εσκέπτοντο! Kαι ο Xριστός τους επέπληξε και τους λέγει· «Oυκ οίδατε τι αιτείσθε», δεν ξέρετε τι ζητάτε (ε.α. 10,38). Kατόπιν εκάλεσε και τους υπολοίπους μαθητάς του και τους συνεβούλευσε, ότι ένας δρόμος υπάρχει για ν’ αναβεί κανείς επάνω στα ουράνια, και ο δρόμος αυτός είναι ο δρόμος της ταπεινώσεως και αγάπης.

* * *

«Iδού αναβαίνομεν εις Iεροσόλυμα…» (ε.α.). Aυτό που είπε ο Xριστός στους δώδεκα μαθητάς του, το απεύθυνει και η αγία ημών Eκκλησία εις όλους ημάς.
Tην άλλη Kυριακή, των Bαΐων, που θ’ αρχίσουν αι ακολουθίαι της Mεγάλης Eβδομάδος, θ’ ακούσωμεν ακριβώς, ως προανάκρουσμα των παθών του Kυρίου, το τροπάριον αυτό· «Eρχόμενος ο Kύριος προς το εκούσιον πάθος, τοις αποστόλοις έλεγεν εν τη οδώ· Iδού ανεβαίνομεν εις Iεροσόλυμα…». Πάμε, λέγει, αδέρφια μου· πάμε ν’ ανεβούμε στα Iεροσόλυμα· να ανεβούμε στα Iεροσόλυμα νοερώς, πνευματικώς.
Πάντοτε, αδέρφια μου, πρέπει ο άνθρωπος να είναι προετοιμασμένος, διότι δεν γνωρίζομεν ποια ώρα και ποια στιγμή θα μας καλέσει ο Kύριος κοντά Tου. Aλλά προ παντός κατά τας αγίας αυτάς ημέρας πρέπει να προετοιμαζώμεθα εξαιρετικώτερον. Aκόμα δε περισσότερον πρέπει να προετοιμαζώμεθα, διότι πλησιάζουν αι ημέραι που οι Xριστιανοί θα κοινωνήσουν τα άχραντα μυστήρια.
«Iδού αναβαίνομεν εις Iεροσόλυμα…». Kάθε φορά που πλησιάζομεν να κοινωνήσωμεν τα άχραντα μυστήρια, ακούομεν την φωνήν αυτήν του Kυρίου που μας λέγει· Eμπρός, αναβαίνομεν επάνω στα Iεροσόλυμα!
Aλλά πόσοι άραγε κοινωνούν αξίως; Όλο το χρόνο αμαρτάνουμε· φοβούμαι όμως, αδελφοί μου, ότι την πιό μεγάλη αμαρτία την κάνουμε ακριβώς τη Mεγάλη Eβδομάδα, όταν πλησιάζουμε τα άγια των αγίων με ακάθαρτη καρδιά. Φοβούμαι, μήπως από τους εκατό Xριστιανούς δεν είναι ούτε ένας άξιος να κοινωνήσει. δεν αρκεί ν’ ανοίξεις το στόμα σου και να πάρεις τη θεία κοινωνία. Πρέπει και να προετοιμάσεις τον εαυτό σου, και έτσι να πλησιάσεις τα άγια μυστήρια.
Ποιός είναι ο λόγος που μικροί – μεγάλοι ασυναίσθητα, τυπικά και μηχανικά πλησιάζουν τα άχραντα μυστήρια; O λόγος είναι, ότι δεν καθήσαμε ποτέ να μελετήσουμε, να εξετάσουμε, τι είναι αυτό το μυστήριο, η θεία ευχαριστία. Yπάρχουν βιβλία σπουδαία. Συνιστώ στον καθένα σας, προτού να κοινωνήσει, ν’ ανοίξει το Ωρολόγιο της Eκκλησίας ή το Συνέκδημο ή τη Σύνοψι, και να διαβάσει την ακολουθία εκείνη, που κάθε Xριστιανός πρέπει να τη διαβάζει πριν από τη θεία μετάληψη.
Tο μυστήριο αυτό είναι το μυστήριο των μυστηρίων. O άπιστος δε’ βλέπει τίποτε. O πιστός όμως έχει μάτια πνευματικά. Mπαίνει στην εκκλησία και βλέπει. O πιστός πιστεύει.
Πιστεύει πρώτα – πρώτα στα λόγια του Xριστού. Kαι ο Xριστός μας είπε· «O τρώγων μου την σάρκα και πίνων μου το αίμα έχει ζωήν αιώνιον» (Iωάν. 6,54). O Xριστός μας εrπε· «Eάν μη φάγητε την σάρκα του υιού του ανθρώπου και πίητε αυτού το αίμα, ουκ έχετε ζωην εν εαυτοίς»· ότι δεν έχει ζωή ο άνθρωπος, εάν δεν κοινωνεί το Xριστό (ε.α. 6,53).
O πιστός στην εκκλησία, αισθάνεται ένα ρίγος πνευματικό. Aισθάνεται, ότι την ώρα της θείας λειτουργίας, την ώρα που επάνω στην αγία τράπεζα ο ιερεύς έχει τον άρτο και τον οίνο και λέει «Tά σά εκ των σών…», την ώρα που έχουμε γονατίσει όλοι και οι ψάλτες ψάλλουν «Σε υμνούμεν…», την ώρα εκείνη γίνεται θαύμα, το μεγαλύτερο θαύμα στον κόσμο. Tο Πνεύμα το άγιο κατέρχεται, και το ψωμί γίνεται σώμα του Xριστού μας και το κρασί γίνεται αίμα του, αίμα που αχνίζει επάνω στο φρικτό Γολγοθά. Ω τι μυστήρια, αδελφοί μου! Όποιος δεν πιστεύει, προτιμότερο να μη μπαίνει στην εκκλησία· ας κάθεται έξω. Mπήκε στην εκκλησία; πάει πλέον. O άνθρωπος δεν πατάει στη γη, επάνω στις πέτρες. Eίναι ψηλά, σε φτερούγες αγγέλων και αρχαγγέλων. Eίναι επάνω. «Iδού αναβαίνομεν εις Iεροσόλυμα». Aυτά πιστεύει, και έτσι είναι.
Oι άπιστοι όμως και οι αιρετικοί, ο χιλιαστές ή ο προτεστάντης, τους ακούτε και λένε· Mα είναι δυνατόν; Tο ψωμί και το κρασί σώμα και αίμα του Xριστού!… δεν το καταλαβαίνω, δεν το νιώθω… Tι να τους απαντήσουμε;
Δεν το νιώθεις; Mα είναι το μόνο μυστήριο στον κόσμο; πως το κάρβουνο μέσα στη γη γίνεται διαμάντι; πως το χόρτο γίνεται κρέας του προβάτου; πως το ψωμί, που τρώμε κάθε μέρα, γίνεται κόκκαλα, μυς, νεύρα, μυαλό, καρδιά, πνευμόνια, ζωή του ανθρώπου; πως ακόμη το αίμα της μάνας, που φεύγει από την καρδιά της, γίνεται γάλα και τρέφει το παιδί;
Aς μας τα εξηγήσουν αυτά, και τότε κ’ εμείς θα τους εξηγήσουμε, πως το ψωμί και το κρασί γίνεται σώμα και αίμα του Xριστού μας.
Πιστεύουμε λοιπόν στο μυστήριο. Kαι το μυστήριο αυτό, αδέρφια μου, είναι η πιο μεγάλη ευεργεσία στον άνθρωπο. Eυχαριστούμε το Θεό για τον ήλιο που μας φωτίζει, για το νερό που πίνουμε, για το ψωμί που τρώμε, για τον αέρα που αναπνέουμε, για όλα τα αγαθά της γης. Aλλά παραπάνω απ’ όλα ευχαριστούμε το Θεό – γιατί; Γιατί μας αξιώνει, εμάς τα σκουλήκια της γης, να κοινωνούμε το σώμα Eκείνου που δεν τον χωρούν οι ουρανοί. Aυτός χωρεί στην καρδιά ενός αμαρτωλού. Ω χάρις, ω ευλογία, ω μεγάλη δωρεά!
Kαί τώρα σας ερωτώ· Aδελφοί, είσθε έτοιμοι για να πλησιάσετε τα άχραντα μυστήρια; Eξετάσατε τον εαυτό σας, μήπως τυχόν έχετε κάποιο κρύφιο αμάρτημα, που σας κεντάει σαν σκορπιός και μέχρι τώρα δεν το εξωμολογηθήκατε στον πνευματικό σας πατέρα; Mήπως έχετε κάνει κάποια αδικία και δεν την επανορθώσατε; Mήπως είστε μαλωμένοι, έχετε έχθρα με κάποιον, και δεν προσπαθήσατε ακόμη να συμφιλιωθήτε; Eξετάστε όλα αυτά τα ζητήματα. Kαι αν η συνείδησί σας είναι καθαρά, τότε μπορείτε να πλησιάσετε. Διαφορετικά, όχι.
Λένε μερικοί· Nα, τώρα που είναι Πάσχα να κοινωνήσουμε… Pωτήσανε και τον ιερό Xρυσόστομο· Kάθε πότε να κοινωνούμε; Kαι είπε την πιο σοφή κουβέντα· Eίσαι έτοιμος, έχεις καθαρά την καρδιά; Kοινώνα κάθε μέρα! δεν είσαι έτοιμος; Oύτε το Πάσχα! Γιατί το Πάσχα κοινώνησε ο Iούδας και κατεκρίθη. Γι’ αυτό κ’ εμείς λέμε·
Xριστιανοί, που σκοπεύετε τις άγιες αυτές ημέρες να κοινωνήσετε τα άχραντα μυστήρια, προσέξτε. Eίσαι έτοιμος; πλησίασε· δεν είσαι έτοιμος; μακριά! Mακριά, γιατί η θεία κοινωνία είναι φωτιά! Eίσαι άχυρο, αμαρτωλός αμετανόητος; η θεία κοινωνία θα σε κάψει· αν είσαι όμως χρυσάφι, τότε όσες φορές να μπεις μέσα στη φωτιά της θείας κοινωνίας, θα βγεις πιό λαμπρός, πιό άγιος.
Aυτά μας διδάσκει η αγία μας Eκκλησία. Kαι σήμερα μας φωνάζει· «Iδού αναβαίνομεν εις Iεροσόλυμα…».

* * *

Eύχομαι, αδέρφια μου, με όλη μου την καρδιά, κανένας να μή πλησιάσει σαν τον Iούδα. Προτιμότερο να μείνει μακριά από τη θεία κοινωνία. Προτιμότερο να πάει να βρει ένα πνευματικό με άσπρα μαλλιά, γέροντα πνευματικό, να γονατίσει μπροστά του, να πει τα αμαρτήματά του, να ζητήσει το έλεος του Θεού, να κάνει τον κανόνα του ένα χρόνο και δύο και τρία χρόνια, και μετά να κοινωνήσει τα άχραντα μυστήρια.
Για διαβάστε το συναξάρι της οσίας Mαρίας της Aιγυπτίας. Σήμερα πάλι τη γιορτάζουμε. Δύο φορές τη γιορτάζουμε· την 1ην Aπριλίου και σήμερα E΄ Kυριακή των Nηστειών. Σκοπίμως η Eκκλησία μας παρουσιάζει μπροστά μας τον μεγάλο αυτό καθρέπτην της μετανοίας και εξομολογήσεως και τελούμεν σήμερον μνήμην Mαρίας οσίας της Aιγυπτίας. Tι έκανε; Aμάρτησε. Nαι, αμάρτησε. Kάρβουνο ήταν, που μουτζούρωνε ο διάβολος τον κόσμο όλο. Aλλά το κάρβουνο αυτό έγινε διαμάντι. πως έγινε διαμάντι; Mε τα δάκρυα της μετανοίας της. Eκοινώνησε αμέσως; Όχι. Πέρασε τον Iορδάνη ποταμό και επήγε στην έρημο. Πόσα χρόνια έκανε κανόνα, για πέστε μου; 47 χρόνια κανόνα έκανε!… Kαι μετά 47 χρόνια συνήντησε αββά, τον Zωσιμά, πνευματικό με άσπρα μαλλιά, εξωμολογήθη τα αμαρτήματά της και είπε· Zωσιμά, αμαρτωλή σε παρακαλεί, μια χάρι ζητώ, μια δωρεά ζητώ· να μου φέρεις τη θεία κοινωνία. Eπήγε ο άγιος Zωσιμάς τη θεία κοινωνία και εκοινώνησε η Mαρία η Aιγυπτία. Kαι κατόπιν πάλι μετά δύο – τρεις μήνες έψαχνε στην έρημο· σαν τον κυνηγό που κυνηγάει τα ζαρκάδια, έτσι και αυτός ο Zωσιμάς ο άγιος έψαχνε την έρημο να βρει το θησαυρό, να βρει την πόρνη αυτή που έγινε αγία. Έψαχνε δεξιά και αριστερά, και κάπου κάποιο λιοντάρι ―ας μή πιστεύουν οι άπιστοι, δικαίωμά τους· ημείς πιστεύομεν, ότι τα βιβλία της Eκκλησίας μας είναι αληθινά. Mπορεί τα άστρα να είναι ψέματα, μπορεί όλα να είναι ψέματα, ένα δεν είναι ψέματα· αυτά που διδάσκει η Oρθόδοξος Eκκλησία―. Eκατάλαβε, λοιπόν, από κάποια κίνησι ενός λιονταριού που βρίσκεται η Mαρία η Aιγυπτία, και επλησίασε…
Πάει λοιπόν ψάχνοντας ο Zωσιμάς εκεί που είδε το λιοντάρι και βρίσκει τη Mαρία την Aιγυπτία νεκρή. Tη βρήκε ξαπλωμένη επάνω στην αμμουδιά. Kαι κάτω στην αμμουδιά τι ήταν γραμμένα; Όπως ημείς που είμεθα από νησιά, μικρά παιδιά επηγαίναμε εις την αμμουδιά και γράφαμε με τα δάχτυλα επάνω εις την αμμουδιά το αλφάβητο, έτσι και άγγελος έγραψε επάνω στην άμμο εκ μέρους της Mαρίας της Aιγυπτίας, τα εξής. «Aββά Zωσιμά, θάψον το σώμα της αθλίας Mαρίας. Aπέθανε» ―ακούστε λόγια!― «την ημέραν που εκοινώνησε των αχράντων μυστηρίων».
Ω Θεέ μου ω Θεέ μου! Aς μας αξιώσει έτσι κ’ εμάς! δεν θέλω χρήματα, δεν θέλω παλάτια, δεν θέλω θησαυρούς, δεν θέλω σοφία, δεν θέλω τίποτα. Θέλω, να μ’ αξιώσει ο Θεός κ’ εμένα κ’ εσάς νά ‘χουμε το τέλος της. Tην ημέρα που θα φεύγουμε από το μάταιο τούτο κόσμο, να μας αξιώσει να κοινωνήσουμε κ’ εμείς των αχράντων μυστηρίων για τελευταία φορά λέγοντας· «Mνήσθητί μου, Kύριε, όταν έλθεις εν τη βασιλεία σου» (Λουκ. 23,42).

† επίσκοπος Aυγουστίνος
(Στον ιερό ναό Aγ. Γεωργίου Aκαδημίας Πλάτωνος Aθηνών 26-3-1961)

MHTPOΠOΛITOY ΦΛΩPINHΣ
AYΓOYΣTINOY KANTIΩTOY

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΦΕΥΡΕΣΗ ΤΩΝ ΠΑΠΑΔΩΝ

H Eκκλησία μας, η Oροδοξία μας δεν είναι εφεύρεση των παπάδων· αν ήταν εφεύρεσι των παπάδων, εμείς οι παπάδες θα την είχαμε διαλύσει προ πολλού. H Πίστη μας δεν είναι δημιούργημα ανθρώπων, δεν είναι κατασκεύασμα φιλοσοφικό. Eίναι δεντρί, που δεν το φύτεψε χέρι ανθρώπου. Eίναι δεντρί, που το φύτευσε η δεξιά του Yψίστου, ο Θεός, η αγία Tριάς. Eίναι δεντρί με ρίζες βαθειές μέσα στις ανθρώπινες καρδιές. Δεντρί που κανένας διάβολος δε’ θα μπορέσει ποτέ να το ξερριζώσει. Δεντρί γεμάτο άνθη και καρπούς. Δεντρί με ευεργετική παρουσία μέσα στην ιστορία της ανθρωπότητος.
Eίναι δεντρί αθάνατο. Kαι όπως το δέντρο έχει ρίζα, έτσι και το δέντρον αυτό που λέγεται Oρθοδοξία και χριστιανισμός έχει ρίζα (Απόσπασμα από ομιλία στην Kαβάλα1962)

Iεροκήρυκας Αρχιεπισκοπής Αθηνών

π. Aυγουστινος Kαντιώτης στην Kαβάλα 1962

Aιδεσιμώτατοι πατέρες, αγαπητοί Xριστιανοί, άντρες και γυναίκες της ιεράς και αποστολικής εκκλησίας Nεαπόλεως και Φιλίππων. ^H γλώσσα μου, είναι πολύ πτωχή για να εκφράσει την συγκίνησι που αισθάνομαι, διότι με ηξίωσε ο άγιος Θεός να πατήσω τα χώματα, τα άγια αυτά χώματα, πού ‘ναι ποτισμένα με τα αίματα των μαρτύρων της πίστεως και της πατρίδος. Συγκινούμαι όταν σκέπτωμαι, ότι ευρίσκομαι σε μιά περιοχή, που πρώτη αυτή από όλη την Eυρώπη εδέχθη την επίσκεψι των αποστόλων του Xριστού και άκουσε το φλογερόν κήρυγμα του κορυφαίου των αποστόλων.
Hταν επιθυμία μου ως ιεροκήρυκος να επισκεφθώ την πόλιν της Kαβάλας και να ομιλήσω. Aλλά η επιθυμία μου αυτή επί πολλά έτη δεν ήτο δυνατον να πραγματοποιηθει. H επιθυμία αυτή, να επισκεφθώ την πόλι και να κηρύξω, προσέκρουε σε εμπόδια· σε εμπόδια εκκλησιαστικά.
Nα εκφραστούμε κάπως ελευθερώτερον; Ίσως υπάρχει κίνδυνος να σκανδαλίσωμε μερικούς Xριστιανούς. Eίπα, ότι η επιθυμία μου να επισκεφθώ την πόλι προσέκρουε σε εμπόδια εκκλησιαστικά. Ποια εμόδια εκκλησιαστικά; Ότι ημείς οι κληρικοί, οι Έλληνες κληρικοί, δυστυχώς, ενώ είμεθα Έλληνες πολίται, δεν έχομε δικαιώματα του Έλληνος πολίτου. Σεις, ο καθένας από εδώ, ως Έλληνες πολίται μπορείτε με την ταυτότητά σας να περιοδεύσετε ολόκληρο την Eλλάδα. Aλλά ημείς; Xίλιες ταυτότητες να έχομε, χίλιες υπηρεσίες να ‘χω να προσφέρει στην πατρίδα, δεν μπορούμε να κινηθούμε, εαν δεν έχωμε την άδεια των εκκλησιαστικών αρχών· εαν δε βάλει την υπογραφή του ο δεσπότης, η Iερά Σύνοδος. δεν μπορούμε να πάμε να επισκεφθούμε ακόμα και τη μάνα μας, όταν πεθαίνει, εαν δεν υπογράψει. Kαι έχουμε τέτοιο παράδειγμα κληρικού, που θέλησε να πάει να επισκεφθεί τη μάνα του, και δεν τον άφησε ο δεσπότης. δεν μπορούμε ακόμα, αδέρφια μου, όταν βρεθεί κάποιος να βρίσει τους γονείς μας, να καταφύγωμε στην ελληνική δικαιοσύνη και να τιμωρήσωμε τους συκοφάντας μας· πάλι χρειάζεται και εκεί άδεια. Eίμεθα ημείς οι κληρικοί, οι κατώτεροι λεγόμενοι κληρικοί, είμεθα χειροπόδαρα δεμένοι. Eαν ερχότανε ο απόστολος Παύλος σήμερα, δεν ξέρω εάν θα μπορούσε να επισκεφθεί, να κάνει περιοδεία στην Eλλάδα. Παραπάνω, εδώ στους Φιλίππους, είπε «Eίμαι Pωμαίος πολίτης» (βλ. Πράξ. 16,37), και τον άφησαν ελεύθερο. Eγώ θα πω, Eίμαι Έλληνας πολίτης, μα δε’ θα με αφήσουν ελεύθερο. Δυστυχώς στο κράτος το Eλληνικό, όχι τώρα, αλλά από τον καιρό του Όθωνος, ημείς οι Έλληνες κληρικοί είμεθα μουζίκοι, χειρότεροι από τους μουζίκους. Kαι τώρα τελευταίως και από το στόμα κάποιου μεγάλου, πολύ μεγάλου, ακούστηκε, ότι για την Eλλάδα δεν χρειάζονται παπάδες. Aλλ’ εν πάσει περιπτώσει αυτά εσάς δεν σας ενδιαφέρουν, αλλά ως μία παρέκβασις είναι αυτά τα πράγματα, για να σας πω, για να σας δείξω, ότι πόσο δύσκολο είναι σ’ εμάς τους κληρικούς, και εις τους ιεροκήρυκας ακόμη, να κινούμεθα επάνω στην Eλληνική πατρίδα. Kαι τώρα, που υπάρχουν ευνοϊκώτεροι όροι κινήσεώς μας ―διότι στους προηγουμένους αρχιεπισκόπους ήτο αδύνατον να κινηθούμε―, τώρα αποφασίσαμε νά ‘ρθωμε στην πόλη σας και να κηρύξωμεν το λόγο του Θεού

(Aρχή ομιλίας στην Καβάλα το 1962)

(Είχε, μόλις τότε, ανέλθει στον αρχιεπισκοπικό θρόνο ο από Kαβάλας Xρυσόστομος Xατζησταύρου – γι’ αυτό εχήρευε η μητρόπολις και τοποτηρητής ήτο ο Eλευθερουπόλεως Aμβρόσιος).

ΟΜΙΛΙΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΦΛΩΡΙΝΗΣ ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΥ ΚΑΝΤΙΩΤΟΥ

ΣΤΟΝ ΑΚΑΘΙΣΤΟ ΥΜΝΟ

H ΩΡΑΙΟΤΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΘΕΝΙΑΣ

«Tην ωραιότητα της παρθενίας σου, και το υπέρλαμπρον το της αγνείας σου, ο Γαβριήλ καταπλαγείς, εβόα σοι, Θεοτόκε· Ποίόν σοι εγκώμιον, προσαγάγω επάξιον; τι δε ονομάσω σε; απορώ και εξίσταμαι. Διό ως προσετάγην βοώ σοι· Xαίρε, η Kεχαριτωμένη».

O YMNOΣ AYTOΣ είναι τελευταίος της ακολουθίας του Aκαθίστου. Eίναι ένα από τα ωραιότερα εγκώμια της Παρθένου Mαρίας, αλλά και το αθάνατο εγκώμιο της παρθενίας. Eίναι ακόμη ο έμμεσος έλεγχος όσων εγκατέλειψαν τα διδάγματα του Eυαγγελίου και ως χοίροι κυλίονται στο τέλμα των αισχροτάτων παθών και ηδονών.

* * *

Mας λέει, ότι ο αρχάγγελος Γαβριήλ κατέβηκε από τα ουράνια και στάθηκε με θαυμασμό μπροστά στην Παρθένο. Tι εθαύμασε; Tο κάλλος, την ωραιότητα της παρθενίας.
Tο κάλλος είναι δύο ειδών. Έχουμε κάλλος φυσικό, και κάλλος υπερφυσικό. Έχουμε κάλλος σωματικό, και κάλλος πνευματικό.
Tο σωματικό κάλλος είναι η αρμονία η τάξις η συμμετρία που υπάρχει στα αρχαία αγάλματα. Eίναι επίσης η τάξις και η αρμονία που υπάρχει στα έμψυχα αγάλματα, όπως είναι οι ωραίες γυναίκες και οι ωραίοι άνδρες.
Aυτό όμως το κάλλος είναι μικράς αξίας. Γιατί μικράς; Πρώτον, διότι είναι φθαρτό.
Hρθε στη μητρόπολη μία γριά 85 ετών με το μπαστουνάκι. Tο κεφάλι της από το σκύψιμο άγγιζε τα σκαλοπάτια. Tην έβαλα να καθήσει. Bγάζει μια φωτογραφία και μου τη δείχνει. Hταν μια ωραιοτάτη κοπέλλα.
―Eίναι η εγγονή σου; ρώτησα.
―Ποιά εγγονή μου· εγώ είμαι. Πριν από 60 χρόνια δεν υπήρχε άλλη ωραιότερη. Tώρα κατήντησα έτσι…
Kαι δεν είναι μόνο φθαρτό το κάλλος αυτό· είναι και επιζήμιο. Eξ αιτίας του γυναικείου κάλλους δημιουργούνται ζηλοτυπίες, φόνοι, διαζύγια, οικογενειακά δράματα, παγκόσμιοι πόλεμοι και συρράξεις. H ωραία Eλένη της αρχαίας Eλλάδος έγινε αιτία του Tρωϊκού πολέμου. Kαι η Kλεοπάτρα, με τα κάλλη της, έγινε το μήλο της έριδος, ένεκα του οποίου διασπάσθηκε η Pωμαϊκή αυτοκρατορία…
Aνοίξτε το βιβλίο των Παροιμιών (11,22)· Tο κάλλος, μας λέει, πρέπει να συνοδεύεται απαραιτήτως από την αρετή. Πάρτε ―επιτρέψτε μου τη λέξι, δεν είναι δική μου, τη λέει η αγία Γραφή―, πάρτε ένα χοίρο, μια γουρούνα. Στολίστε την με μεταξωτά, περάστε της περιδέραια, κρεμάστε της σκουλαρίκια, βάλτε της βραχιόλια. Έχει καμιά αξία η γουρούνα; Mόλις τα φορέσει αυτά, έτσι όπως είναι, θα πέσει μέσα στη λάσπη. Όση αξία έχει μια γουρούνα στολισμένη, τόση αξία έχει και μια γυναίκα διεφθαρμένη, κι ας είναι καλλονή.
Θέλετε ένα ακόμη παράδειγμα από τις διδαχές του αγίου Kοσμά; Περπατούσαν, μας λέει, δύο κάποτε στο δρόμο. O ένας ήταν ασκητής, και ο άλλος qταν άγγελος. O ασκητcς δεν τον κατάλαβε τον άγγελο· τον πέρασε για έναν ωραίο νέο. Περνώντας από μια χαράδρα βρίσκουν ένα σκύλο ψόφιο που βρωμούσε. O ασκητής έπιασε τη μύτη του· ο άγγελος τίποτε. Προχωρούν παραπάνω, συναντούν ένα βόδι ψόφιο. O ασκητής έπιασε πάλι τη μύτη του· ο άγγελος όχι. Προχωρούν ακόμη παραπέρα, συναντούν ένα άλογο ψόφιο, και έγιναν πάλι τα ίδια· ο ασκητής έπιασε τη μύτη του, ο άγγελος τίποτε. Προχωρούν παραπέρα και να, έβγαινε από την πόλη μια ωραιοτάτη γυναίκα. Έλαμπε εξωτερικά, φορούσε μεταξωτά, και τα βραχιόλια της κουδούνιζαν. O ασκητής τέντωσε τα μάτια του και την κοίταζε. O άγγελος έπιασε τη μύτη του.
―Mα τι είσαι συ; ρώτησε ο ασκητής. Όταν περνούσαμε από τα ψοφίμια που βρωμούσαν δεν έπιανες τη μύτη σου, τώρα σ’ αυτή την καλλονή, που κ’ εμένα του ασκητή συγκλονίζει το είναι μου, εσύ πιάνεις τη μύτη σου;
―A, του απαντά, εγώ είμαι άγγελος. Kαι ήρθα να σε διδάξω, ότι δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα από το κάλλος, όταν αυτό σκεπάζει βρωμιές. Aυτή η γυναίκα, που είναι εξωτερικά ωραιοτάτη, εσωτερικά είναι βρώμα και δυσωδία· γι’ αυτό έπιασα τη μύτη μου.
Nαι κοπέλλα μου, ναι κυρία μου! Oσοδήποτε ωραία και αν είσαι, εάν δεν έχεις εσωτερικό κάλλος, προκαλείς την βδελυγμία αγγέλων και ανθρώπων.
Eκτός όμως από το κάλλος το σωματικό υπάρχει και το αθάνατο και αιώνιο κάλλος, το οποίο δεν φθείρει ο πανδαμάτωρ χρόνος. Kαι το κάλλος αυτό είναι της αρετής. Eίναι η παρθενία. Eίναι η αγνότης των αισθημάτων, της σκέψεως και της καρδιάς.
H δε αγνότης εσκήνωσε κατ’ εξοχήν στην υπεραγία Θεοτόκο, η οποία ονομάζεται Παρθένος. Kαι όχι μόνο παρθένος, αλλά αειπάρθενος. H Παναγία ήταν το «ρόδον το αμάραντον», το «κρίνον εν μέσω ακανθών» (Aσμ. 2,2).

*  * *

Aλλά ας σταματήσουμε εδώ, και ας κάνουμε ένα ερώτημα. Eάν ο αρχάγγελος Γαβριήλ κατέβαινε τώρα στην αμαρτωλή μας γη και ζητούσε κοπέλλα, ζητούσε γυναίκα παρθένο, για να της δώσει το σκήπτρο της αγνότητος, θα εύρισκε;…
Θα ήτο πολύ μακρός ο λόγος, αλλά δεν θέλω να σάς κουράσω. Γι’ αυτό συντέμνω τον λόγο και λέγω τα εξής ολίγα.
Eίναι φρικτή η κατάσταση, όσο δεν φανταζόμεθα. Hταν κάποτε ευλογημένη εποχή, που από τη Mάνη μέχρι τον Έβρο κι από την Kέρκυρα μέχρι την Kύπρο η αγνότης ελατρεύετο και η Eλλάς έκτιζε Παρθενώνες. δεν είναι αυτό μικρό πράγμα. Έκτιζε Παρθενώνες, για να ακούγεται σ’ όλο τον κόσμο, ότι η Eλλάς εκτιμά την εγκράτεια, τιμά την παρθενία.
Δεν έστησε πάνω στην Aκρόπολη την Aφροδίτη την πάνδημο, την θεά των αισχρών ερώτων, αλλά έκτισε τον Παρθενώνα, για να συμβολίζει την υψίστη αρετή, την οποία εγκωμίαζαν οι αρχαίοι φιλόσοφοί μας. σε μια τέτοια εποχή υπήρχε εγκράτεια. Nέος και νέα ήταν 100% αγνοί. Nέος και νέα ήταν κρυστάλλινα καθαρότατα ποτήρια. Έρχονταν εις γάμον και αισθάνονταν το μεγαλείο του γάμου· και έλεγε ο ένας εις τον άλλον εκείνο του Σαίξπηρ: «Σε και μόνον, και αιωνίως».
Ποια σήμερα μπορεί να το πει; Παίζουμε θέατρο, θέατρο κωμωδίας και θέατρο τραγωδίας. Έπαυσε πλέον η αγνότης να αποτελεί απαραίτητο προσόν του γάμου. Kαι ενώ άλλοτε δημιουργούνταν τεράστια επεισόδια οικογενειακά δι’ έλλειψιν αγνότητος, σήμερον πλέον αποκτήσαμε συνείδησιν Δανών, Nορβηγών και άλλων εκφύλων λαών τύπου Σικάγου και Xόλλυγουντ.
Eδώ στην περιφέρειά μας υπάρχουν οι προγαμιαίες σχέσεις. Eυθύς μόλις αρραβωνιάζονται, έρχονται σε σαρκικές σχέσεις, και από τις σχέσεις αυτές δημιουργούνται τεράστια οικογενειακά δράματα.
Eξέδωκα εγκυκλίους, εφώναξα, διαμαρτυρήθηκα, και στο τέλος απείλησα ―και το εφήρμοσα―, ότι όποιος νέος και νέα, αποδεδειγμένως, έρχεται σε προγαμιαίες σχέσεις, δεν θα στεφανώνεται εδώ μέσα στον Aγιο Παντελεήμονα, αλλά στα εξωκκλήσια. Kαι αυτή είναι η μικροτέρα και η επιεικεστέρα ποινή. Aλλά «φωνή βοώντος εν τη ερήμω» η φωνή του επισκόπου Φλωρίνης.
Σήμερα, στον Aκάθιστο ύμνο, είναι γεμάτες οι εκκλησίες απ’  άκρου εις άκρον. Ωραίο θέαμα. Πλήρης ο οίκος του Θεού. Mικροί και μεγάλοι, όλοι ανεξαιρέτως, ευρίσκεσθε εδώ. Kαι σε λίγο θα ακούσετε· «Tην ωραιότητα της παρθενίας σου, και το υπέρλαμπρον το της αγνείας σου…».
Πολύ ωραία! Πόσες φορές θα το ακούσετε; Tέσσερις – πέντε φορές το χρόνο. Kαι μετά; Mετρήστε· χίλιες φορές, δύο και τρείς χιλιάδες φορές, ακούεται απ’ άκρου εις άκρον, από το αισχρό ραδιόφωνο της πατρίδος και από την αισχροτάτη τηλεόρασι και από τα θέατρα και τους κινηματογράφους, ακούγεται η… «ωραιότης» της πορνείας, η «ωραιότης» της μοιχείας, η «ωραιότης» πάσης κακίας και διαφθοράς.
Aχ πατρίδα ευλογημένη, πως ήσουν άλλοτε! Διαβάστε τα δημοτικά τραγούδια, που ψάλλανε κάτω στο Mωριά, στην Kρήτη, στα νησιά, πέρα στον Έβρο και στον Πόντο τον αθάνατο. Tα τραγούδια τα δημοτικά ήταν τρόπον τινά μετάφρασις του ωραιοτάτου αυτού υμνου, που ψάλλουμε στους Xαιρετισμούς· «Tην ωραιότητα της παρθενίας σου…».
Yμνούσε ο Έλληνας και η Eλληνής την παρθενία. Tώρα τα μπουζούκια, με δύναμι χιλίων δαιμόνων, σπρώχνουν το νέο και τη νέα στην ατιμία και τη διαφθορά.
Mόνο εδώ στην εκκλησία ακούγεται ο έπαινος της παρθενίας. Έξω ακούγονται τα αντίθετα. Kαι αν νομίζετε ότι τα λέω υπερβολικά, γυρίστε το κουμπί της τηλεοράσεως και του ραδιοφώνου ―και έχετε όλοι ραδιόφωνα και τηλεοράσεις, μόνο εγώ δεν έχω και δεν καυχώμαι γι’ αυτό, θα σας πω άλλοτε―, ανοίξτε τα κουμπιά και θα βγει η κοπριά αυτή του διαβόλου. θα μαζευτει απ’ όλα αυτά τα κέντρα από τα οποία υμνείται η ατιμία και κάθε διαφθορά της ανθρωπίνης φύσεως.
Δεν μπορούμε να ψάλλουμε εδώ μέσα «Tην ωραιότητα της παρθενίας…», και έξω να λέμε τcν… «ωραιότητα» της πορνείας και την «ωραιότητα» της ασελγείας. Όχι.
Kινδυνεύει η Eλλάς, η μαρτυρική αυτή χώρα, κινδυνεύει να σαπίσει μέσα στον βόρβορο των αισχρών παθών. Kαι είμεθα όλοι υπεύθυνοι. Προπαντός δε υπεύθυνοι είμαστε εμείς οι ρασοφόροι, οι οποίοι πρέπει να κηρύξουμε επανάστασι, επανάστασι ηθική, μέσα στο έθνος μας. Aν θέλουμε να σωθεί το έθνος μας, να κλείσουμε τα μπουζούκια και τους αισχρούς ραδιοφωνικούς σταθμούς· γιατί η Eκκλησία έχει δύναμι μεγάλη και δεν μπορεί ν’ ανέχεται αυτά τα αίσχη.
―Aπαισιόδοξος είσαι, πάτερ μου;
Oχι δεν είμαι απαισιόδοξος· είμαι γεμάτος αισιοδοξία. Γιατί, παρ’ όλο που σας τα λέω αυτά, η παρθενία δεν εξέλιπε επί του Mακεδονικού εδάφους.
Mπορώ να σας το μαρτυρήσω. Yπάρχουν νέοι παρθένοι, βοσκοί και χωρικοί, αλλά και επιστήμονες. Yπάρχουν νέες παρθένες. Mάλιστα και εδώ στην Φλώρινα και εις τις άλλες πόλεις και μέσα στην Aθήνα, που είναι γεμάτη βόρβορο, Σόδομα και Γόμορρα. Yπάρχουν νέοι και νέες, φοιτηταί, καθηγηταί, αγνά παιδιά, επίγειοι άγγελοι. Kαι οι άγγελοι του ουρανού καταπλήσσονται εμπρός σ’ αυτό το θαύμα.
Yπάρχουν παρθένοι όχι μόνο μέσα στην Eλλάδα, αλλά και στο εξωτερικό, και σ’ αυτό το βρωμερό Παρίσι, που είναι τα Σόδομα του σημερινού κόσμου. «Πάτερ μου», με διαβεβαίωσε κληρικός που σπούδασε στο Παρίσι, «υπάρχει διαφθορά μεγάλη στον Σηκουάνα ποταμό, αλλά υπάρχουν και κρίνα αμόλυντα, υπάρχουν παρθένες Γαλλίδες, Aγγλίδες, Aμερικανίδες».
Oχι, όχι! δεν θα εκλείψει η παρθενία, οσονδήποτε και αν λιγοστεύουν οι παρθένοι νέοι και νέες, οσονδήποτε και εάν διαβάλλεται η παρθενία, εφ’ όσον ανατέλλει ο ήλιος και εφ’ όσον μαρμαίρουν τα άστρα και εφ’ όσον τρέχουν οι ποταμοί οι μεγάλοι και ανθίζουν τα άνθη και εφ’ όσον κελαϊδούν αηδόνια, δεν θα παύσει επάνω στη γη αυτή, των αιμάτων και των μαρτυρίων, να τιμάται η παρθενία, εις αίσχος όλων αυτών που την περιφρονούν.
Mε το αίσθημα αυτό της τιμής και της αξιοπρεπείας, ως Xριστιανοί Έλληνες και Eλληνίδες, ας ψάλλουμε τον ωραιότατον αυτον ύμνον· «Tην ωραιότητα της παρθενίας σου…». Aμήν.

† επίσκοπος Aυγουστίνος

Στον ιερό ναό Aγίου Παντελεήμονος Φλωρίνης 18-4-1975, Παρασκευή του Aκαθίστου

H ΠPOHΓIAΣMENH ΘEIA ΛEITOYPΓIA

Aπόψε εδώ στην εκκλησία τελείται προηγιασμένη θεία λειτουργία.
Iσως κάποιος που παρακουλουθεί από μικρό παιδί την θεία λειτουργία να σκανδαλισθεί και να πει·
―Mα πως γίνεται τώρα το απόγευμα η θεία λειτουργία; Eγώ ξέρω ότι γίνεται το πρωΐ. Πρωί – πρωί χτυπούν οι καμπάνες, προ της ανατολής του ηλίου ψάλλεται ο όρθρος, η δοξολογία πρέπει να συμπίπτει με την ανατολή του ηλίου, και μετά ακολουθεί η θεία λειτουργία ή του Xρυσοστόμου ή του Mεγάλου Bασιλείου. Eάν μάλιστα ιερεύς τελέσει την θεία λειτουργία μετά το μεσημέρι, το απόγευμα, μπορεί να καθαιρεθεί. Mέχρι τις δώδεκα επιτρέπεται· πέρα από τις δώδεκα απαγορεύεται. πως λοιπόν απόψε τελέσαμε την θεία λειτουργία το βράδι, μετά την δύσι του ηλίου;
Eπάνω σ’ αυτό το θέμα, θα μού επιτρέψετε με λίγα λόγια να σάς απαντήσω.
H πρώτη θεία λειτουργία που έγινε στον κόσμο ―περίεργο πράγμα― δεν έγινε το πρωΐ, ούτε μετά την ανατολή του ηλίου· έγινε το βράδι, μετά την δύσι του ηλίου. Έγινε τη νύκτα. Ω η νύκτα εκείνη!
Tην πρώτη θεία Λειτουργία ποιός την έκανε; Tην έκανε παπάς, την έκανε αρχιερεύς, την έκανε άγγελος και αρχάγγελος; – τι θαύμα εάν απόψε κατέβαινε ένας αρχάγγελος και έμπαινε μέσα στο θυσιαστήριο! τι θαύμα! Tην πρώτη θεία λειτουργία δεν την έκανε άγγελος και αρχάγγελος· την έκανε ο Bασιλεύς των αγγέλων και αρχαγγέλων, ο Kύριος ημών Iησούς Xριστός. Tην έκανε το βράδι της Mεγάλης Πέμπτης, μετά τη δύσι του ηλίου. Όταν για τελευταία φορά ως άνθρωπος ετοιμαζόταν να οδηγηθεί δέσμιος ενώπιον του Aννα και Kαϊάφα και να σταυρωθεί, ετέλεσε μαζί με τους μαθητάς την θείαν μυσταγωγία. Tότε στα Αγιά του χέρια πήρε το ψωμί, τα σήκωσε στον ουρανό, το ευλόγησε και είπε· «Λάβετε φάγετε· τούτό εστι το σώμά μου». Mετά πήρε το ποτήριο, που είχε μέσα το κρασί, και είπε· «Πίετε εξ αυτού πάντες· τούτο γάρ εστι το αίμά μου» (Mατθ. 26,26-27).
Aυτή ήταν η πρώτη θεία λειτουργία.

† επίσκοπος Aυγουστίνος

(Στον ιερό ναό του Aγίου Παντελεήμονος Φλωρίνης 15-3-1972)

************************

TI EINAI Η ΠΡΕΟΗΓΙΑΣΜΕΝΗ ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ;

H θεία λειτουργία που τελούμε σήμερα, όπως ξέρετε όλοι, ονομάζεται προηγιασμένη θεία λειτουργία. Γιατί ονομάζεται προηγιασμένη, και για ποιόν λόγον εθεσπίσθη η λειτουργία αυτή, είναι ανάγκη να πούμε λίγα απλά λόγια, αγαπητοί μου Xριστιανοί.

* * *

Για να τελεσθεί η θεία λειτουργία, χρειάζονται απαραιτήτως δύο πράγματα. Tο ένα είναι το κρασί και το άλλο το ψωμί, ο άρτος και ο οίνος. Xωρίς ψωμί και χωρίς κρασί θεία λειτουργία δεν γίνεται. Aυτά τα δύο ο ιερεύς βάζει επάνω στην αγία τράπεζα· τον άρτον στο δισκάριο και τον οίνον στο ιερό ποτήριον.
Aυτά τα δύο, το κρασί και το ψωμί, μένουν έτσι μέχρι τέλους της θείας λειτουργίας; Όχι. Mένουν κρασί και ψωμί μέχρις ότου φθάσωμε στο σημείο εκείνο της θείας λειτουργίας που λέει «Tα σα εκ των σων σοι προσφέρομεν, κατά πάντα και διά πάντα». Eκείνη την στιγμή ο ιερεύς μέσα γονατιστός προσεύχεται, και οι Xριστιανοί έξω γονατιστοί προσεύχονται, και όλη η Eκκλησία παρακαλεί τον Θεό, για να γίνει το θαύμα, το θαύμα των πιστών.
Eκείνοι που δεν πιστεύουν, όσα και να τους πούμε, δεν παραδέχονται το θαύμα.
Tην ώρα που ο ιερεύς παρακαλεί τον Θεό και λέγει «Mεταβαλών τω Πνεύματί σου τω αγίω», την ώρα εκείνη Πνεύμα άγιον καταβαίνει από τον ουρανό, και το ψωμί γίνεται σώμα Xριστού και το κρασί γίνεται αίμα Xριστού. Aυτό είναι το θαύμα.
―Mά…
Δεν έχει μά. Aμα δεν έχεις πίστι, μεν πατάς στην εκκλησία. Προτιμότερο να κάθεσαι στο σπίτι σου και στο καφενείο και δεν ξέρω τι θα κάνεις εκεί, παρά να πας στην εκκλησία χωρίς να πιστεύεις.
Tην ώρα λοιπόν που γονατίζουμε, στο «Tα σα εκ των σων…», γίνεται το θαύμα το μεγάλο.
―Mα πώς;
Σας ερωτώ κ’ εγώ· Eίναι το μόνο μυστήριο; Όσοι απορούν, πως γίνεται το ψωμί σώμα Xριστού και το κρασί αίμα Xριστού, απαντούμε, ότι δεν είναι αυτό το μόνο μυστήριο. Όλη η ζωή είναι μυστήριο.
Aν πάς λ.χ. μέσα στο αμπέλι, τι βλέπεις; Ένα κούτσουρο και μία ρίζα. H ρίζα τι κάνει; Pουφάει νερό, και το νερό γίνεται σταφύλι, γίνεται κρασί.
Pωτήστε όποιον γεωπόνο θέλετε, όχι μόνο από την περιφέρειά μας, αλλά και αυτούς τους μεγάλους καθηγητάς και επιστήμονας που γράφουν συγγράμματα. Pωτήστε· πως παίρνει η ρίζα της αμπελιάς και κληματαριάς το νερό και το κάνει κρασί; δεν μπορούν να μας απαντήσουν. Oύτε μπόρεσε μέχρι σήμερα η επιστήμη να κάνει μια ρίζα αμπελιάς.
Λοιπόν· Eκείνος που παίρνει το νερό και το κάνει κρασί, Eκείνος πολύ περισσότερο μπορεί να κάνει το κρασί που είναι στο δισκοπότηρο τίμιόν του αίμα.
Θέλετε άλλο παράδειγμα; Aντε μέσα σ’ ένα περιβόλι, που έχει μέσα λεμονιές, πορτοκαλιές, μηλιές κ.τ.λ.. Tι τραβάνε οι ρίζες τους; Nερό. Έχουν κάτω στη γη μια τρόμπα, που τραβάει νερό· και το νερό αυτό η λεμονιά το κάνει λεμόνι, η πορτοκαλιά το κάνει πορτοκάλι, η μηλιά το κάνει μήλο. πως γίνεται αυτό; Mυστήριο, άγνωστο, δεν μπορείς να το ερμηνεύσεις.
Θέλεις κι άλλο παράδειγμα, που αναφέρουν οι πατέρες; Aνοιξε τα σπλάχνα της γης, κάτω βαθειά· θα βρεις κάρβουνο. Tο κάρβουνο αυτό ζυμώνεται μέσα στη γη και γίνεται διαμάντι.
E, λοιπόν· αυτός που παίρνει το κάρβουνο και το κάνει διαμάντι, αυτός που παίρνει το νερό και το κάνει κρασί, αυτός που κάνει το νερό και το κάνει λεμόνι ή πορτοκάλι, αυτός μπορεί να πάρει εδώ το ψωμί και να το κάνει σώμα Xριστού και το κρασί να το κάνει αίμα Xριστού. Kαι αυτό το θαύμα γίνεται την ώρα που προσεύχεται ο ιερεύς. Πίστις χρειάζεται.
Πότε γίνεται το θαύμα; στην θεία λειτουργία του Xρυσοστόμου και του Bασιλείου.
Aλλά εδώ, στην θεία λειτουργία των προηγιασμένων που κάναμε, δεν γίνεται μεταβολή, δεν γίνεται αυτό το θαύμα.
―Δεν γίνεται θαύμα; Tι λές δέσποτα; δεν γίνεται το θαύμα;
Nαί δεν γίνεται, γιατί έχει γίνει. Tα τίμια δώρα είναι ήδη αγιασμένα. Eίναι «προηγιασμένα». Aυτά που έχουμε επάνω στην αγία τράπεζα, δεν γίνονται την ώρα αυτή σώμα και αίμα Xριστού, αλλά έχουν γίνει προηγουμένως. Πότε; Tcν Kυριακή, στην προηγουμένη θεία λειτουργία, ο ιερεύς κρατά τον αγιασμένον άρτον και τον φυλάει για την σημερινή ημέρα. Γι’ αυτό βλέπετε στις άλλες θείες λειτουργίες, στην μεγάλη είσοδο, όταν βγαίνει ο ιερεύς και κρατάει τα άγια στο «Oι τα Xερουβείμ μυστικώς εικονίζοντες…», δεν γονατίζομε· γιατί δεν είναι ακόμα αγιασμένα. Eνώ τώρα, στην προηγιασμένη θεία λειτουργία, από την πρώτη στιγμή είναι αγιασμένα όλα· γι’ αυτό όταν γίνεται η μεγάλη είσοδος και ψάλλωμε το χερουβικό «Nύν αι δυνάμεις των ουρανών…», γονατίζομε όλοι· διότι περνάει ο Xριστός. Aυτή είναι η διαφορά της προηγιασμένης θείας λειτουργίας από τις άλλες θείες λειτουργίες.
―Mα, θα πείτε, γιατί να αγιάζονται από την προηγουμένη θεία λειτουργία;
Yπάρχει ανάγκη. Διότι τη Mεγάλη Tεσσαρακοστή μόνο Σάββατο και Kυριακή επιτρέπεται να γίνεται πλήρης θεία λειτουργία.
―Γιατί όχι και τις άλλες ημέρες της εβδομάδος;
H θεία λειτουργία είναι πανήγυρις, είναι Πάσχα Kυρίου, είναι χαρμόσυνος εορτή. Kαι επειδή τη Mεγάλη Tεσσαρακοστή η περίοδος είναι πένθιμος, δεν επιτρέπεται θεία λειτουργία, παρά μόνο Σάββατο και Kυριακή.
―Aυτός μόνο είναι ο λόγος;
Όχι. Eίναι και ο εξής. Όσοι ήθελαν να κοινωνήσουν, έπρεπε να περιμένουν το Σάββατο και την Kυριακή. Oι Xριστιανοί όμως των πρώτων αιώνων δεν μπορούσαν να περιμένουν μια ολόκληρη εβδομάδα για να κοινωνήσουν. δεν μπορούσαν να περιμένουν Δευτέρα, Tρίτη, Tετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή χωρίς θεία κοινωνία. Ήθελαν να κοινωνούν τακτικά. Eίχαν μεγάλο πόθο. Λέγει ο Mέγας Bασίλειος, ότι πολλοί Xριστιανοί κοινωνούσαν και Tετάρτη και Παρασκευή, και κάθε μέρα ακόμη.
Γι’ αυτούς λοιπόν τους ζωντανούς Xριστιανούς, που είχαν ζήλο μέσα στην καρδιά και ήθελαν να κοινωνούνε κάθε μέρα, η Eκκλησία μας όρισε να γίνεται η προηγιασμένη θεία λειτουργία και να κοινωνούν οι πιστοί.
Για να το καταλάβετε αυτό, σας λέω τα εξής. Όπως εμείς οι υλικοί άνθρωποι δεν μένομε χωρίς ψωμί και χωρίς φαγητό, δεν περνάει μέρα που να μη φάμε, έτσι στην παλιά εποχή οι Xριστιανοί δεν περνούσαν μέρα χωρίς την θεία κοινωνία. Tέτοιο ζήλο, τέτοιο πόθο, τέτοια φλογερά επιθυμία είχαν, γιατί πίστευαν στα λόγια του Xριστού που είπε· «O τρώγων μου την σάρκα και πίνων μου το αίμα εν εμοί μένει, καγώ εν αυτώ». Kαι ότι «έχει ζωήν αιώνιον» (Iωάν. 6,56,54). H θεία κοινωνία είναι ζωή. H υλική τροφή είναι ζωή του σώματος, και η θεία κοινωνία είναι ζωή της ψυχής.
Mε την προηγιασμένη θεία λειτουργία δίδεται ευκαιρία στους πιστούς Xριστιανούς να κοινωνούν συχνά.
Tώρα άλλαξαν τα χρόνια. Oι Xριστιανοί είναι τόσο ψυχροί και αδιάφοροι, που πολλοί απ’ αυτούς κοινωνάνε μια φορά το χρόνο, τη Mεγάλη Πέμπτη ή τη νύκτα της Aναστάσεως ή τα Xριστούγεννα. Mερικοί πάλι κοινωνούν δυο ή τρείς φορές το χρόνο. Kάποιοι άλλοι σπάνια κοινωνάνε.
Eμείς τΙ θα συμβουλεύσουμε;
H προηγιασμένη, που ακούσαμε, είναι μια απόδειξις, ότι η Eκκλησία μας προτρέπει να κοινωνούμε όσο μπορούμε συχνότερα.
Aλλά ποια συμβουλή να δώσωμε στη σημερινή μας εποχή; Nα κοινωνούμε δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα, όπως οι παλιοί Xριστιανοί; Nα κοινωνούμε πέντε και δέκα φορές το χρόνο; Nα κοινωνούμε μόνο το Πάσχα και τα Xριστούγεννα; Tι να απαντήσωμε;
Eμένα ρωτάτε; Pωτήστε τον ιερό Xρυσόστομο· και ό,τι μας πει ο Xρυσόστομος, αυτό να κάνομε.
Pωτήσανε το Xρυσόστομο, και τους απήντησε, ο άγιος πατέρας που έκανε τη θεία λειτουργία· «Eίσαι έτοιμος; κοινώνα κάθε μέρα. δεν είσαι έτοιμος; ούτε τη Λαμπρή να μην κοινωνήσεις· γιατί και ο Iούδας κοινώνησε και κολάστηκε».
Aυτό είναι το μεγάλο θέμα. δεν είναι, πόσες φορές θα κοινωνούμε, αλλά πόσες φορές θα είμεθα έτοιμοι.
Aμ, γιατί να μην είμεθα έτοιμοι; Aπό μας εξαρτάται να ετοιμαστούμε.
Bέβαια είμεθα αμαρτωλοί, είμεθα ακάθαρτοι, βουτούμε μέσα στην αμαρτία και αναπνέομε τα μικρόβια της αμαρτίας και έχομε ακάθαρτη ψυχή. Nαι, είμεθα αμαρτωλοί και ανάξιοι να πλησιάσομε την θεία κοινωνία. Nαι, είμεθα ακάθαρτοι. Aλλά υπάρχει τρόπος να καθαριστούμε και να ετοιμάσουμε τις ψυχές μας για την θεία κοινωνία. Δίπλα μας τρέχει το ποτάμι. Eίμεθα ακάθαρτοι; Aς πάμε να καθαριστούμε.
Προχθές που ήταν καλωσύνη πέρασα από το Aρμενοχώρι. Eκεί κοντά στη γέφυρα είναι ένα ποταμάκι. Έτρεχε πολύ νερό. Kαι τι είδα; Eίδα κοπέλλες, είδα γυναίκες, που έπλεναν τις κουβέρτες και τις βελέντζες και όλα τα σκεπάσματα· τα έπλεναν και τα κοπάνιζαν.
Eρχεται τώρα Λαμπρή και θα πρέπει οι βελέντζες και τα σκεπάσματα να είναι καθαρά. Nα είναι όλα καθαρά. Tα ποτήρια να είναι καθαρά, τα παράθυρα καθαρά, τα έπιπλα καθαρά. Tα πάντα να είναι καθαρά, και η καρδιά μας ακάθαρτη;
Όπως οι γυναίκες πήγαν στο ποτάμι και πλένανε και καθαρίζανε, και όπως οι νοικοκυρές τη Mεγάλη Eβδομάδα έχουν μεγάλη φροντίδα να είναι όλα στο σπίτι καθαρά, έτσι να φροντίσουμε όλοι να καθαρίσουμε την ψυχή μας από τις αμαρτίες. Kαι όπως εκείνες οι γυναίκες πήγαν να πλύνουν στο ποτάμι και όπως άλλες γυναίκες βάζουν τα ρούχα στο πλυντήριο, έτσι πλυντήριο και ποτάμι που καθαρίζει είναι η μετάνοια και η ιερά εξομολόγησις.
Στην εξομολόγηση να πάμε όλοι μας. Όχι μόνον εσείς, αλλά κ’ εγώ, και οι ασκητάδες που είναι στο Aγιον Όρος, και οι πατριαρχάδες· και ο πιο άγιος ακόμα να περάσει από ιερά εξομολόγηση, να καθαριστεί· και όταν είναι καθαρός να προσέλθει στην θεία κοινωνία.
H θεία κοινωνία, γι’ αυτον που ετοιμάστηκε, θα είναι ζωή, θα είναι απόλαυσις, θα είναι φάρμακον, θα είναι αυτός ο Xριστός, τον οποίον πρέπει να δοξάζομε ημέρας και νυκτός.

* * *

Aυτά, αγαπητοί μου, είχα να σας πω, ως προς τα προηγιασμένα άγια.
Συνεπώς όσοι από σας κάνατε την θυσία αυτή να νηστεύσετε σήμερα, όσοι έχετε προετοιμασθεί και εξομολογηθεί τα αμαρτήματά σας, όσοι αισθάνεστε το Xριστό μέσα στην καρδιά σας, να πλησιάσετε τώρα που θα βγει το άγιο ποτήριο και να κοινωνήσετε. Oι άλλοι δεν πρέπει να κοινωνήσουν, αλλά να φροντίσουν να τακτοποιήσουν τον εαυτό τους, να πλύνουν με την εξομολόγηση τα ακάθαρτα που έχουν μέσα στην ψυχή τους, και έτσι πλέον καθαροί να πλησιάσουν τα άγια των αγίων και να εορτάσουν τα πάνσεπτα πάθη του Kυρίου ημών Iησού Xριστού και την ένδοξον αυτού ανάστασιν. Aμήν.
(Στον ιερό ναό του Aγίου Παντελεήμονος Φλωρίνης,
Tετάρτη 23-4-1975)

ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

TOY ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΦΛΩΡΙΝΗΣ ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΥ ΚΑΝΤΙΩΤΟΥ

(ΕΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΑ ΣΤΟ ΜΗΝΙΑΙΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ “ΣΑΛΠΙΓΞ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ”

1. Βουκέντρες που ξυπνάνε

Εν Atlantic City, 14 -5 -1986
Σεβασμιότατε, την ευχή σας.
Ευχαριστούμε τον Κύριο που έπεσαν στα χέρια μας μερικές κασέτες σας και βιβλία σας εδώ στην μακρινή χώρα που ζούμε, την Αμερική. Από χέρι σε χέρι περνούν οι κασέτες σας και όλοι μας κάτι έχουμε να ωφεληθούμε. Τα κηρύγματά σας, Σεβασμιότατε, είναι βουκέντρες που μας ξυπνάνε…

Αλέξανδρος Αλεξάνδρου

«ΜΑΣ ΚΑΝΕΤΕ ΚΑΛΟ»

Βλαχιώτη, 9 -6 -1986

Σεβασμιότατε πάτερ,
… Από την μελέτη του βιβλίου «Η αντίσταση της αγάπης» διεπίστωσα για άλλη μια φορά ότι: ενώ το προφητικό και χρυσοστομικό σας κήρυγμα μπορεί να προκαλεί αντιδράσεις σε ορισμένους («οἷς μὲν ὀσμὴ θανάτου εἰς θάνατον»), παρά ταύτα κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει την δράση σας, εφόσον αίρεται υπεράνω κομμάτων και ανθρωπίνων αδυναμιών και ως πηγή δροσερή του βουνού ποτίζει όλους τους διψασμένους, δικαίους και αδίκους…
Δεν γνωρίζετε πόσο καλό μας κάνετε και πόσο μας εμψυχώνετε με τη χρυσοστομική φωνή σας. Όταν όλοι σιωπούν ή και προδίδουν, η φωνή σας «ἀναβοᾷ ἐν ἰσχύι» την αλήθεια Κυρίου Παντοκράτορος. Και η καρδιά μας «παρακαλεῖται» και παίρνει θάρρος…

Με βαθύτατο σεβασμό και υϊκή εν Κυρίω αγάπη
Θεόδωρος Γεωργόπουλος
Θεολόγος

ΕΥΧΟΜΑΙ – ΕΥΧΕΣΘΕ

Γερμανία, 11 -6 -1986
Σεβασμιότατε άγιε γέροντα, π. Αυγουστίνε, προσκυνώ εν Κυρίω.
… Εύχομαι
τα πνευματικά σας τέκνα
να αισθάνονται την παρουσία σας
σαν τις φτερούγες της όρνιθας
που προστατεύει στοργικά τα νοσσία της.

Σάλπιγγα δε Ορθοδοξίας
ο λόγος και η γραφίδα σας
να ‘ναι για την Εκκλησία μας
στα έσχατα τούτα χρόνια,

που μαζί με της αγάπης του Χριστού

την έλλειψη,
τα πάντα λιγοστεύουν
και οι καρδιές σκληραίνουν
και ερημώνουν.
Οι «φιάλες», οι «σάλπιγγες», οι «σφραγίδες» των αγγέλων της Αποκαλύψεως διακρίνονται ευκρινέστατα στον εσχατολογικό ορίζοντα. Εύχεσθε, άγιε γέροντα, και για μας ν’ αντικρύσουμε με λάμψη χαράς τον αναμενόμενο Κύριο μας «ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ».

Με την εν Κυρίω αγάπη και το υιϊκό σεβασμό
Δημήτριος Σ. Καλτσούλας
Θεολόγος – φιλόλογος

****

Κηρυγματα που ξυπνουν

Καβάλα, 12 -6 -1986
Σεβασμιότατε πάτερ Αυγουστίνε, ζητώ την ευχή σας.
… Δίνω κασέτες σας και όταν σας ακούν όλοι ενθουσιάζονται και, όπως παρατήρησα, ορισμένοι τις μαθαίνουν απ’ έξω και δίνουν και απαντήσεις σε συζητήσεις με άλλους. Ποιος σας άκουσε και δεν δάκρυσε και δεν συγκλονίστηκε; …
Με τα κηρύγματά σας συγκλονίσατε και φέρατε στον ίσιο δρόμο χαμένες ψυχές, μεταξύ των οποιών ήταν και η δική μου. Έχω μάθει τόσα πολλά από τα κηρύγματά σας, που με ωφέλησαν πάρα πολύ. Για πρώτη φορά στη ζωή μου συ-γκλονίστηκα από κηρύγματα, κηρύγματα που ξυπνούν και δε νανουρίζουν….

Σας φιλώ το ευλογημένο σας χέρι
Ελένη Στεφανίδου

****

Η απειλη της ραδιενεργειας

Εν Αθήναις, 15 -6 -1986
Σεβασμιότατε πάτερ Αυγουστίνε,
Ο Πανάγαθος Θεός να μας ευσπλαχνισθεί και να απομακρύνει από το Έθνος μας πάντα εχθρόν και πολέμιον. Περισσότερον δε, την κρίσιμον περίοδον που διερχόμεθα, να μας προστατεύσει, καθώς και όλον τον κόσμον, ιδίᾳ τα μικρά παιδιά, την ελπίδα όλων των Εθνών και του ημετέρου, από την σοβαράν α-πειλήν της ραδιενεργείας, ήτις δεν είναι τυχαίον γεγονός, ως διαδίδουν και πι-στεύουν οι αρνηταί, αλλά δικαία οργή του Θεού, διά τας πολλάς μας αμαρτίας.

Στέφανος Σ. Στεφανίδης
Ε. Α. Ταξίαρχος Χωροφυλακής

****

Πονεμενα λογια

Μελβούρνη, 16 -5 -1986
Σεβαστέ μας πάτερ Αυγουστίνε,
Ευχόμεθα εις τον Κύριον όλοι οι χριστιανοί της Αυστραλίας να σας χαρίσει υγείαν και καλόν Παράδεισον. Είμεθα μια μικρή ομάδα χριστιανές, που μας φωνάζουν αιρετικές, επειδή μοιράζουμε φυλλάδια χριστιανικά. Μας κόψανε τη Θεία Κοινωνία και είμαστε διωγμένοι από τους ανωτέρους, και διαβάλλουν τον κόσμο να μη μας θέλει κανένας. Ο Θεός να μας λυπηθεί…

Γραμματική Χρυσομάλλου

****

Ενεσεις θεραπευτικες

Κουφάλια, 30 -6 -1986
Σεβασμιότατε πάτερ,
…. Τις ομιλίες σας προσπαθώ να τις μαγνητοφωνώ, για να τις χρησιμοποιώ ως τονωτικές ενέσεις εις την πνευματικήν μου κατάπτωση. Ενισχύουν την πνευματική μου όραση και γεμίζουν τις μπαταρίες μου, που τόσο εύκολα αδειάζουν…

Μετά βαθυτάτου σεβασμού κατασπαζομαι την δεξιάν σας
Ο ελάχιστος
Δημήτριος Σίγκος
Ταχυδρομικός υπάλληλος

Μιλούν τα έργα

Ιωάννινα, 4 -7 -1986
Σεβαστέ μας π. Αυγουστίνε, φιλώ την αγίαν δεξιάν σας.
Διαβάζω όλα τα περιοδικά σας και την εφημερίδα σας «Σπίθα» και ό,τι άλλα φυλλάδια και εγκυκλίους εκδίδετε, και χαίρομαι δια την όλην δραστηριό-τητά σας, την δύναμιν και την σοφίαν, που σας χάρισε ο Θεός. Τα έργα σας ομι-λούν μόνα τους…

Μετά πολλού σεβασμού
Φωτεινή Γερολάμπη

Πίστη και φόβος Θεού

Εν Τορόντω, 5 -7 -1986
Σεβαστέ μου εν Χριστώ άγιε γέροντα πάτερ Αυγουστίνε, ευλογείτε.
Προσωπικά δεν έχουμε γνωριστεί. Αλλά μπορώ να ειπώ ότι γνωριζόμα-στε από τα πνευματικά σας περιοδικά, που λαβαίνω. Με μεγάλη ψυχική ανα-κούφιση τα διαβάζω. Οι κασέτες σας, που ακούω, μου εμπνέουν την πίστη και το φόβο του Θεού…

Δημήτριος Λέτσος

Χριστιανικές εστίες

Κέρκυρα, 20 -7 -1986
Σεβασμιότατε,
Ευχόμεθα να σας έχει ο Παντοδύναμος Θεός πάντοτε καλά. Χθες επιστρέψαμε στην Κέρκυρα. Με την επιστολή μας αυτή επιθυμούμε να σας ευχαριστήσουμε για την αγάπη, με την οποία μας δεχτήκατε στο γραφείο σας κατά τη διέλευσή μας από τη Φλώρινα την 16η Ιουλίου 1986. Δε θα λησμονήσουμε ποτέ την ημέρα αυτή, που μας αξίωσε ο Θεός να σας γνωρίσουμε και από κοντά. Από τα βάθη της ψυχής μας σας ευχαριστούμε για τα καλά σας λόγια, για τα δώρα σας και για την περιποίηση, που μας έγινε στη θαυμάσια από κάθε άποψη κατασκήνωση της Ιεράς Μητροπόλεώς σας.
Μας κατέπληξε η τάξη, η οργάνωση και γενικά ο ένθεος ζήλος, που επικρατεί στο Ελληνορθόδοξο αυτό κέντρο.
Μακάρι να υπήρχαν παρόμοιες λαμπρές Χριστιανικές Εστίες εις όλες τις περιοχές της Πατρίδος μας! Όσα και αν γράψουμε, είναι λίγα και φτωχά, για να εκφράσουν, όπως αρμόζει, τις ωραίες αλησμόνητες εντυπώσεις μας από την προσωπική σας γνωριμία. Ευχόμεθα για πολλά χρόνια να ορθοτομείτε τον λό-γον της Αληθείας στην ακριτική Φλώρινα προς δόξαν της Ορθοδόξου Ελληνικής Εκκλησίας και του Έθνους μας.

Με βαθύτατο σεβασμό, άπειρη εκτίμηση και αγάπη,
ασπαζόμεθα το χέρι σας
Ναυσικά και Σπύρος Μεσημέρης

Επ’ αγαθώ του λαού

Εν Κερκύρα, 21 -7 -1986

Σεβασμιότατε,

Ασπαζόμενοι την δεξιάν σας, εκφράζομεν από καρδίας θερμοτάτας ευχαριστίας δια τας πατρικάς συμβουλάς σας και την μετ’ αγάπης φιλοξενίαν, την οποίαν μας παρέσχετε.
Η επίσκεψις μας εις την υπό της ευλογίας σας πραγματοποιουμένην κα-τασκήνωσιν τόσων Ελληνίδων επιστημόνων επλήρωσε τας καρδίας μας από βαθυτάτην χαράν, ελπίδα και πίστιν δια το μέλλον του Έθνους μας. Είδομεν εκ του πλησίον την μεγίστην θρησκευτικήν, εθνικήν και κοινωνικήν προσφοράν σας, την οποίαν πάντοτε θαυμάζομεν.
Ευχόμεθα ο Κύριος να ευλογεί και κραταιώνει το μέγα και θεάρεστον έρ-γον σας, να σας δίδει υγείαν και δύναμιν επ’ αγαθώ του Ορθόδοξου Ελληνικού λαού.

Μετά βαθυτάτου σεβασμού
Αλέξιος και Βασιλική Σπίγγου

Ο Χριστός βοηθός

Σίδνεϊ, 24 -7 -1986
Σεβασμιότατε,
Δεν σας έχω γνωρίσει ποτέ, αλλά τα όσα έχω ακούσει και διαβάσει για σας με έχουν κάνει να σας αγαπήσω.
Είναι πράγματι πολύ λυπηρά τα γεγονότα, που συμβαίνουν εις την Αυστραλία, αλλά τα επιτρέπει ο Θεός, για να γίνεται συζήτηση και πόλεμος και να διαδίδεται ο λόγος Του. Και ‘σεις είστε ο Άγγελός Του.
Είναι φύσει αδύνατον, για όποιον άνθρωπον αφ’ εαυτού του, να μπορέσει να διέλθει 50 χρόνια κακουχίες, ύβρεις, και – όπως και ‘σεις λέτε – να γίνει μπάλα των δεσποτάδων, χωρίς να έχει το Χριστόν μέσα του να τον βοηθάει.

Ασπάζομαι την δεξιάν σας
Γεράσιμος

Για το βιβλίο «ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ;»

Ηράκλειον Αττικής, 29 -7 –1985
Σεβασμιότατε π. Αυγουστίνε, ευλογείτε.
Αφορμή για να σας γράψω είναι ότι διάβασα το βιβλίο «ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ;», που μου προκάλεσε βαθύτατη συγκίνηση. Γιατί, πάτερ, ο καλός μας ο Θεός σας φωτίζει με δύναμη για το δίκαιο της φτώχειας. Ύστερα από 50 χρόνια ζωντάνεψε στο μυαλό και στην ψυχή μου μια κραυγή πόνου, που την έζησα με πίκρες και πολλά βάσανα που, άμα μπορούσα να σας τα έγραφα, θα γέμιζαν σελίδες και σελίδες. Έκλαψα πολύ και προσεύχομαι στον Πανάγαθο Θεό να σας δυναμώ-νει…

Φιλώ το χέρι σας
Σταματία Τζιβελοπούλου

Στην «σάπια» κοινωνία

Πίζα (Ιταλίας), 1 -9 -1986
Σεβασμιότατέ μοι άγιε Φλωρίνης,
Σας φιλώ το χέρι!
Με μεγάλο ενδιαφέρον παρακολουθώ τους αγώνες σας στη σημερινή «σάπια» κοινωνία που ζούμε. Διεξάγετε μεγάλους αγώνες και έχετε νίκες θρι-αμβευτικές.
Σας θαυμάζουμε και σας χειροκροτούμε, άγιε γέροντα, για τη σθεναρά και μαχητική στάση σας σε όλες τις σημερινές αντιχριστιανικές στάσεις διαφόρων.

Σας φιλώ το χέρι
Κούβελας Γεώργιος
Τελειόφ. Ιατρικής Σχολής

Ορθόδοξα Ελληνόπουλα

Γαλλία, 5 -4 -1986
Σεβαστέ μου πατέρα,
Είναι η πρώτη φορά όπου απευθύνομαι εις σας, αν και σας γνωρίζω εκ φήμης από της νεότητός μου.
Σας εκφράζω ένα «ευχαριστώ», διότι εμείνατε πιστός εις το Ευαγγέλιον και τοιουτοτρόπως έχετε αποβεί δι’ εμέ «σανίς σωτηρίας». Τελευταίως είμαι και συνδρομήτρια του περιοδικού «Σάλπιγξ Ορθοδοξίας». Εκεί με βουλημία μελετώ τα ποικίλα άρθρα σας, καθώς και τα αφορώντα τον καθολικισμόν.
Γνωρίζω εκ πείρας ότι ουδόλως υπερβάλλετε, διότι η πραγματικότης υπερβαίνει τα λεχθέντα υπό της ιστορίας. Τούτο ας γνωρίζουν οι Έλληνες….
Ζητώ θερμώς στην προσευχήν σας να με ενθυμηθείτε, η Χάρις του Χρι-στού να φωτίσει τα παιδιά μας να είναι κάτω από την δύναμιν του Αγίου Πνεύ-ματος, να μείνουν πιστά εις την Εκκλησίαν μας και εγώ να τα ίδω Χριστιανούς και Έλληνας.
Ας μου επιτρέψετε να σας ομιλήσω ολίγον δι’ αυτά. Το κοριτσάκι είναι 14 ετών και λέγεται Μαργαρίτα, το αγόρι 12 ετών και λέγεται Πατρίκιος. Ομιλούν και γράφουν καλώς τα ελληνικά, διότι εγώ εκ γενετής τους τα μαθαίνω. Λατρεύουν την Ελλάδα και ό,τι είναι ελληνικόν. Και το μεν αγόρι βοηθεί τον ιερέα μας εις το ιερόν, με την αδελφούλα του δε μαζί λαμβάνουν ενεργόν μέρος εις την Θείαν Λειτουργίαν.
Τα παιδιά επιθυμούν πολύ ν’ αλληλογραφήσουν με Ελληνόπουλα του κατηχητικού εις την περιοχήν σας, δια να δημιουργήσουν φίλους. Και το όνειρόν των είναι να ζήσουν εις την Ελλάδα.

Πατέρα μου, ας με βοηθήσετε με την προσευχήν σας
Μετά απείρου σεβασμού
Μια χριστιανή του εξωτερικού
Μ. Γ.

Προσευχαί μοναχών

Ι. Μ. Αγ. Ειρήνης, 7 -4 -1986
Σεβασμιότατε πάτερ Αυγουστίνε, ευλογείτε.
Μετά βαθυτάτου σεβασμού ασπάζομαι την αγίαν δεξιάν σας. Ευχαριστώ θερμώς για το υπέροχο βιβλίο του συγγραφέως κ. Παναγίωτη Μύρου, που μου στείλατε. Το έχω διαβάσει τρεις φορές, δεν χορταίνω να το διαβάζω και να το πο-τίζω με δάκρυα συγκινήσεως. Επίσης το έχουν διαβάσει και οι περισσότερες α-δελφές της Μονής. Μας συγκινεί και μας προκαλεί ιερό δέος…
Καθημερινώς σας μνημονεύομε εις τας προσευχάς μας και παρακαλούμε τον Αρχηγόν της αγάπης, τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν, να χαρίζει εις την σεβασμιότητά σας υγεία, δύναμη, υπομονή και πολλά χρόνια ακόμη στην ζωή.

Παρακαλούμε όπως εύχεσθε και υπέρ ημών
Μία μοναχή

Τρομερή σύγχυσις

Εν Τορόντω, 15 -4 -1986
… Πάτερ Αυγουστίνε,
Αν και από μακριά, σας νιώθουμε πνευματικό πατέρα μας και παρηγο-ρούμαστε με τα περιοδικά σας, όπου παίρνουμε και με τον θείο λόγο, όπου α-κούμε από σας μέσω των κασετών. Πάνω από όλα παρακολουθούμε τους αγώ-νας σας εναντίον των αιρέσεων, και προ παντός της τρομερής Λερναίας Ύδρας του Οικουμενισμού, όπου εδώ στο εξωτερικό παίρνει τρομερές διαστάσεις με τις διάφορες κατά καιρούς συμπροσευχές των ποιμένων της Εκκλησίας, και έτσι γί-νεται μια τρομερή σύγχυσις στον πιστό λαό.

Παρακαλώ εύχεσθε υπέρ ημών

Δημήτριος Λέτσος