Χωρισμον, σεβασμιωτατοι! (Α΄)

(Μὲ ἀφορμὴ τὴ μνήμη τῶν ἁγ. πατέρων ἂς ἀκούσουμε τὸν π. Αὐγουστῖνο νὰ ὁμιλῇ γιὰ ἕνα ἀπὸ τοὺς βασικοὺς στόχους τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἀγώνων του)

Στὸ βιβλίο τῆς Ἀποκαλύψεως πολὺς λόγος γίνεται γιὰ μία ἐξαίσια γυναῖκα, ποὺ ἔνδυμά της ἔχει τὸν ἥλιο, ὑποπόδιο τὴ σελήνη καὶ τὴν κεφαλή της στεφανώνουν δώδεκα ἀστέρια. Ποιά εἶνε ἡ γυναίκα αὐτή, ποὺ ἐμφανίζεται ὡς «σημεῖον μέγα» (Ἀπ. 12,1); Ἡ γυναίκα αὐτὴ εἰκονίζει τὴν Ἐκκλησία. Ἥλιος της εἶνε ὁ Χριστὸς καὶ ἀστέρια της οἱ δώδεκα ἀπόστολοι καὶ οἱ διάδοχοί τους ἅγιοι πατέρες καὶ διδάσκαλοι. Κάτω ἀπ᾽ τὸ φῶς τους ζῇ, κινεῖται, ἐλέγχει, πο­λεμᾷ, νικᾷ, καταπατεῖ τὶς πλάνες καὶ αἱρέσεις, τὴν ἐξουσία τοῦ σκότους, καὶ λαλεῖ μὲ παρ­ρησία τὴν ἀλήθεια ἐνώπιον ἀρχῶν καὶ ἐξουσιῶν τοῦ κόσμου. Αὐτὴ εἶνε ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκ­κλησία, ἡ ἡ­λιοστόλιστη καὶ ἀστεροστεφανωμένη γυναίκα τῆς Ἀποκαλυψεως, ποὺ εἶνε «ὅ­λη καλὴ καὶ μῶμος οὐκ ἔστιν ἐν αὐτῇ» (ᾎσμ. 4,7).
Ἀλλὰ ἡ γυναίκα αὐτή, ποὺ γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Ἰησοῦ ὑπέστη δοκιμασίες καὶ βαπτίστηκε σὲ λίμνη δακρύων καὶ αἵματος, αὐτὴ ποὺ ἕ­ναν ἔρωτα ἤξερε, τὸν θεῖο ἔρωτα πρὸς τὸν Νυμφίο Χριστό, ξαφνικὰ ἀφήνει τὴν πρώτη της ἀ­γάπη, ἐρωτοτροπεῖ μὲ τὸν κόσμο, ἔρχεται σὲ ἔνοχη ἐπαφὴ καὶ στενὴ σχέσι μὲ τὰ κοσμικὰ συ­στήματα, κολακεύει καὶ κολακεύεται ἀπ᾽ αὐτά, δέχεται χάδια καὶ ἐπιρροές τους, καὶ νὰ τώρα αὐτή, ποὺ πετοῦσε ἄπιαστη πάνω στὰ φτερὰ τοῦ με­γάλου ἀετοῦ, συλλαμβάνεται, αἰχμαλωτίζεται καὶ τὴν καθίζουν πάνω στὴ ῥάχη ἑνὸς ἀπαισί­ου τέρατος, ποὺ τὴν σέρνει καὶ τὴν ὁδηγεῖ ὅ­που αὐτὸ θέλει. Ἀλλοίμονο! Ὅσο λαμπρὸ ἦ­ταν τὸ πρῶτο θέαμα τῆς ἐλευθέρας Ἐκκλησί­ας, τόσο οἰκτρὸ εἶνε τὸ δεύτερο θέαμα τῆς δού­λης Ἐκκλησίας. «Καὶ εἶδον γυναῖκα καθημένην ἐπὶ τὸ θηρίον τὸ κόκκινον, γέμον ὀνόματα βλασφημίας, ἔχον κεφαλὰς ἑπτὰ καὶ κέρατα δέκα» (Ἀπ. 17,3).

Ἀλλὰ ἡ ἐκκλη­σία αὐτὴ ἀπὸ τούτη τὴ συμμαχία μὲ τὸ πέρασμα τοῦ χρόνου ἔχασε τὴν ἐλευθερία της, τὴν αὐτο­νομία καὶ αὐτοτέλειά της. Κάθισε μὲν ἀπολαυ­στικὰ καὶ λικνίσθηκε πάνω στὴ ῥάχη τοῦ θηρίου, ἀλλά, ἐπειδὴ δὲν μπορεῖ νὰ τὸ κυβερνᾷ, τὴν κυβερνᾷ αὐτό, καὶ περιφέρεται στοὺς δρόμους τοῦ κόσμου σὰν μία μισθωτὴ πόρνη, θρησκευ­τικὴ πόρνη, ποὺ ἐμπορεύεται τὸν Χριστό· ἀναγ­κάζεται νὰ κερνᾷ τὰ πλήθη ἀπὸ τὸ χρυσὸ ποτήρι ποὺ τῆς ἔδωσαν, κερνᾷ ὄχι τὸν καθαρὸ οἶ­νο τῆς Καινῆς Διαθήκης, ἀλλὰ κρασὶ νοθευμέ­νο, διδάγματα διαφορετικά, ξένα πρὸς τὸ γνή­σιο πνεῦμα τοῦ Χριστι­ανισμοῦ. Ὤ συμφορά! ἡ ἐλευθέρα κατήν­τησε δούλη, ποὺ τὴ βλέπουν οἱ ἄθεοι καὶ γελοῦν. Αὐτὴ εἶνε ἡ ἐκκλησία ποὺ ἐκκοσμικεύθηκε καὶ κρατικοποιήθηκε.

* * *

Φαίνεται ὑπερβολικὴ ἡ παρομοίωσι τῆς Ἐκ­κλησίας μὲ πόρνη; Ἀλλὰ οἱ ἀποδείξεις εἶνε πρό­χειρες. Δὲν θὰ ἐπιμείνουμε μιλώντας γιὰ ἐκ­κλη­σίες τῶν χωρῶν τοῦ σιδηροῦ παραπετά­σμα­τος, ποὺ χωρὶς ἀμφιβολία κάθονταν πάνω στὸ κόκκινο θηρίο καὶ μιλοῦσαν κατὰ τὶς ἐπιταγές του.
Νά ἡ δική μας ἐκκλησία, ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκ­κλησία τῆς Ἑλλάδος, ποὺ λέμε ὅτι ζῇ μέσα σ᾽ ἕ­να φιλελεύθερο δημοκρατικὸ πολίτευμα. Αὐ­τὴ προσέφερε θυσίες γιὰ τὴν ἐλευθερία τοῦ ἔ­θνους καὶ τὴ δημιουργία τοῦ Ἑλληνικοῦ κράτους, ἀλλὰ τὸ κράτος τί ἔκανε σ᾽ αὐτήν; Τὴν ὕ­ψωσε μὲν τιμῆς ἕνεκεν(!) πάνω στὴ ῥάχη του (βλέπε τὰ δύο πρῶτα διακοσμητικὰ ἄρθρα τοῦ ἑλληνικοῦ Συντάγματος) ἀνακηρύσσον­τάς την αὐτοκέφαλη καὶ ἀνεξάρτητη, στὴν πρα­γματικότητα ὅμως τὴν ἐξουθένωσε καὶ τὴν ὑ­πέταξε τελείως. Καὶ πρὸς ἀπόδειξιν αὐτοῦ ἐ­ρωτῶ· Ποιά εἶνε ἡ ἀρχὴ ποὺ νομοθετεῖ στὴν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος; τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο διὰ τῆς Ἱ. Συνόδου τῆς Ἱεραρχίας; Ὄχι. Ἀλλὰ τὸ κράτος, οἱ κεφαλὲς καὶ τὰ κέρατά του, τὰ διάφορα ὑπουργεῖα καὶ οἱ ὑπηρεσίες. Καὶ τί παρακαλῶ νομοθετεῖ; ψηφίζει νόμους σύμφωνα μὲ τὴ διδαχὴ τοῦ Χριστοῦ, τὸ Εὐαγγέλιο καὶ τοὺς ἱ. κανόνες τῆς Ἐκκλησίας; Δυστυχῶς τὸ Ἑλλη­νικὸ κράτος ἀπὸ τὴν σύστασί του μέχρι σήμε­ρα ψήφισε καὶ ψηφίζει νόμους καὶ διατάγματα ποὺ καταπατοῦν τὶς ἀρχὲς τῆς Ἐκκλησίας.
Ν᾽ ἀναφέρουμε παραδείγματα; Νά μερικὰ ἀ­πὸ τὰ πολλά, τὰ σπουδαιότερα.
⃝ Ὡς πρὸς τὸ μυστήριο τοῦ γάμου, τὸ 1920 ψήφισε τὸ νό­μο περὶ διαζυγίων μὲ τὴ διάταξι περὶ τοῦ ἀσυμ­βιβάστου τῶν χαρακτήρων, ποὺ ἀθετεῖ τὴν ἐν­τολὴ τοῦ Κυρίου «Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖ­κα αὐτοῦ παρεκτὸς λόγου πορνείας, ποιεῖ αὐ­τὴν μοιχᾶσθαι» (Ματθ. 5,32) καὶ διέλυσε μυριάδες γάμους
. ⃝ Μὲ ἄλλο νόμο, ἐν ἀγνοίᾳ καὶ χω­ρὶς τὴ συναίνεσι τῆς ὅλης Ἐκκλησίας, μείωσε τὰ κωλύματα τοῦ γάμου, καὶ γέμισε ἡ Ἑλλάδα παράνομα συνοικέσια ποὺ εὐλογοῦν οἱ κληρι­κοί
. ⃝ Ὡς πρὸς τὸ μυστήριο τῆς ἱερωσύνης, τὸ κράτος ῥύθμισε ἔτσι τὰ πράγματα ὥστε σή­μερα, ἂν ζοῦσε καὶ ἕνας θαυματουργὸς ἅγιος Σπυρίδων ἢ ἅγιος Νικόλαος, δὲν θὰ μποροῦ­σαν νὰ γίνουν κληρικοί, διότι θὰ τοὺς ἔλειπαν τὰ «χαρτιά». Ἔτσι ὁ νόμος τοῦ κράτους δεσμεύ­ει τὴ χάρι τοῦ Θεοῦ. Λέγοντας αὐτὸ δὲν ἀπορ­ρίπτουμε τὴ θεωρητικὴ μόρφωσι ποὺ προσ­φέρουν οἱ ἱερατικὲς καὶ θεολογικὲς σχολές, ἀλλὰ θέλουμε νὰ τονίσουμε, ὅτι πάνω ἀπὸ τὸ νοῦ εἶνε ἡ καρδιά, πάνω ἀπὸ τὴ θεωρία εἶνε ἡ πρᾶξις, πάνω ἀπὸ τὴ γνῶσι ποὺ «φυσιοῖ» εἶνε ἡ ἀγάπη ποὺ «οἰκοδομεῖ» (Α΄ Κορ. 8,1)
. ⃝ Ὡς πρὸς τὴν τοποθέτησι τῶν ἀρχιερέων, ἐνῷ αὐτοὶ ἀ­πὸ τὴ στιγμὴ τῆς χειροτονίας τους εἶνε κανο­νικοὶ ἐπίσκοποι τοῦ ποιμνίου τους, ἐν τούτοις δὲν μποροῦν νὰ ἐγκατασταθοῦν στὴ μητρόπο­λί τους μέχρι νὰ ἐκδοθῇ τὸ σχετικὸ διάταγμα, λὲς καὶ πρόκειται γιὰ κρατικοὺς ὑπαλλήλους
. ⃝ Ἀλλὰ τί νὰ ποῦμε γιὰ τοὺς ὅρκους ποὺ ἐπιβάλλει τὸ κράτος καὶ γιὰ τὶς εὐτελέστερες ὑποθέσεις ἐπὶ καταπατήσει τῶν λόγων τοῦ Κυρίου «Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν μὴ ὀμόσαι ὅλως» (Ματθ. 5,34);
⃝ Τί νὰ ποῦμε γιὰ τὴν καταπάτησι τῆς ἀργίας τῆς Κυριακῆς ἐπιβάλλοντας ν᾽ ἀνοίγουν καταστήματα καὶ ἀναγκάζοντας ὑπαλλήλους νὰ ἐργάζωνται ἐν ὥρᾳ θείας λατρείας;
⃝ Τί νὰ ποῦμε γιὰ τὸ μάθημα τῶν θρησκευ­τικῶν, ποὺ μόλις καὶ μετὰ βίας βρίσκει θέσι στὰ δημόσια σχολεῖα;
⃝ Τί νὰ ποῦμε γιὰ τὴν θρησκευτικὴ ὑπηρεσία στὸ στρατό, ποὺ τάσσεται ἀπὸ τὶς τελευταῖες καὶ τὰ ὄργανά της, οἱ στρατιωτικοὶ ἱερεῖς, ὑφίστανται ἐξευτελισμούς, ἀφοῦ ἐξαρτῶνται ὄχι ἀπὸ διαταγὲς τῆς ἐκκλησίας ἀλλ᾽ ἀπὸ διαταγὲς βαθμοφόρων ποὺ ἔχουν ἄγνοια καὶ βασικῶν στοιχείων τῆς πίστεως;
⃝ Τί νὰ ποῦμε πλέον καὶ περὶ σεβασμοῦ τῆς ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας, τὴν ὁποία τὸ κράτος ἐπὶ ἕνα καὶ πλέον αἰῶνα νομοθετικῶς ἁρπάζει ὄχι ὑπὲρ τοῦ φτωχοῦ λαοῦ μας ἀλλὰ κυρίως ὑπὲρ ἐπιτηδείων ἐκμεταλλευτῶν φίλων τοῦ κόμματος; Ὑπάρχουν συγ­κεκριμένα παραδείγματα.
⃝ Ἀλλ᾽ ἂς τελει­ώνουμε ἀναφέροντας ἕνα ἀκόμη παράδειγμα. Τὸ κράτος, ἐπεμβαίνοντας ἐκτὸς ἀπὸ τὰ ὑλι­κὰ καὶ στὰ πνευματικά, φρόντισε καὶ ἀφώπλισε τοὺς ἀρχιερεῖς ἀπὸ τὸ ἔσχατο ὅπλο τῆς Ἐκ­κλησίας, τὸν ἀφορισμό, τὴν διαγραφὴ δηλα­δὴ ἀπὸ τὸ μητρῷο τῆς Ἐκκλησίας ἐκείνων ποὺ ζοῦν σκανδαλώδη ζωὴ καταπατώντας Εὐαγγέλια, Πηδάλια, νόμους καὶ ἱ. κανόνες. Ἀπαιτεῖ­ται καὶ γι᾽ αὐτὸ προηγουμένως ἔγκρισι τοῦ κρά­τους. Φαντάζεστε τὸν ἀπόστολο Παῦλο νὰ παρα­καλῇ τὸ Νέρωνα νὰ τοῦ δώσῃ τὴν ἄδεια γιὰ ν᾽ ἀφορίσῃ τὸν αἱμομίκτη τῆς Κορίνθου (βλ. Α΄ Κορ. 5,1-5);

* * *

Τὸ κράτος λοιπὸν «ἀντινομοθετεῖ τῷ αἰωνί­ῳ νομοθέτῃ Χριστῷ», ὅπως θὰ ἔλεγε ὁ ἱ. Χρυ­σό­στομος. Καὶ ἐρωτοῦμε· ποιά ἡ ἀντίδρασις καὶ δι­αμαρτυρία τῆς ἐπισήμου Ἐκκλησίας κα­τὰ τῶν νομοθετημάτων αὐτῶν; Ἀλλ᾽ ἂς ἀφήσουμε τὸν σοφὸ καθηγητὴ Ἀνδροῦτσο νὰ μᾶς τὸ πῇ. «Δια­μαρτυρήθηκε μέν», λέει, «κατὰ τοῦ νόμου (περὶ διαζυγίων) ὁ τότε μητροπολίτης Ἀθηνῶν, γιὰ νὰ ὑποκύψῃ ὅμως ταπεινούμενος πρὸ τοῦ ὑπουρ­γοῦ κατὰ τὴν συνηθισμένη ἄλλωστε μέθοδο, μὲ τὴν ὁποία ἀπὸ τὸ 1833 δι­αμαρτύρονται οἱ Ἕλλη­νες ἱεράρχαι ὅταν ἐκ­δίδεται κάποιος ἀντικανο­νικὸς νόμος. Στὴν ἀρ­χὴ διαμαρτυρίες καὶ ἀπει­λὲς ὅτι “θὰ κάνουν καὶ θὰ δείξουν”, μὰ μόλις ὁ ὑπουργὸς τρίξῃ τὰ δόν­τια ἢ ἀποζημιωθοῦν καὶ πετύχουν κάτι προσωπικό, μαζεύονται καὶ ὀπισθο­χωροῦν» (βλ. Χ. Ἀνδρούτσου, Σύστημα Ἠθικῆς, σ. 303, μτφρ.).
Ἡ Ἐκκλησία ὑποτάχθηκε στὸ κράτος. Ἡ ὑ­ποταγὴ ὅμως αὐτὴ καὶ ἡ προσκόλλησι στὸ ἅρμα τοῦ κράτους ἀποτελεῖ προδοσία τῶν ἀρ­χῶν τοῦ Χριστιανισμοῦ, γιὰ τὴν ὁποία εὐ­θύνεται ἡ Ἱεραρχία.

(†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος

(Α΄ μέρος ἐπιλόγου τοῦ βιβλίου Ἐλευθέρα καὶ ζῶσα Ἐκκλησία [Ἀθῆναι 1954-55, σσ. 201-208, μεταγλώττισις καὶ μικρὰ συντόμευσις], ἀπὸ τὸ Ὑπόμνημα πρὸς τὴν Ἱ. Σύνοδο τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος· βλ. καὶ βιβλίο Ἐκκλησιαστικὰ ὑπομνήματα (Ἀθῆναι 1969, σσ. 11κ.ἑ.)